Olsztyn

Olsztyn położony jest na obszarze Pojezierza Mazurskiego, w środkowej części województwa warmińsko-mazurskiego nad rzeką Łyną.
Na terenie miasta można zobaczyć pozostałości murów obronnych, Zamek Kapituły Warmińskiej. Szczególną atrakcją jest obserwatorium, znajdujące się w wieży ciśnień, zbudowanej w 1897 roku na wzgórzu Świętego Andrzeja oraz drugie co do wielkości planetarium w Polsce, mieszczące się przy al. Piłsudskiego. Na terenie Olsztyna działają: Teatr im. Stefana Jaracza i Olsztyński Teatr Lalek.
Okolice Olsztyna to doskonałe miejsce do aktywnego spędzania wolnego czasu pośród jezior i lasów.

Szczepienia
Przy wjeździe do Polski nie obowiązują żadne szczepienia. Nie ma zagrożeń sanitarno-epidemiologicznych. Bezpłatną podstawową opiekę medyczną można uzyskać na podstawie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego. Można jednak dodatkowo wykupić polisę ubezpieczeniową, która obejmie leczenie w szerszym zakresie.

Klimat / Kiedy jechać?

Waluta
Polski złoty (PLN). Złotówka dzieli się na 100groszy.

Język
Język polski

Prąd / Zasięg telefonów komórkowych
Z zasięgiem telefonów komórkowych z reguły nie ma problemów. Czasami w zależności od operatora lokalne trudności mogą się pojawić w górach lub w niewielkich miejscowościach oddalonych od większych miast. Napięcie prądu w gniazdkach zgodnie ze standardami Unii Europejskiej wynosi 230V.

Historia / Obyczaje
W 1334 roku Henryk von Luter założył nad Łyną strażnicę, której nadał nazwę Allenstein, wywodzącą się od pruskiej nazwy rzeki. Prawa miejskie Olsztynowi zostały nadane 31 października 1353 roku. Zasadźcą i pierwszym burmistrzem Olsztyna był Jan z Łajs.
Wojny toczone między państwem polskim a zakonem krzyżackim doprowadzały do wielokrotnych zniszczeń miasta. W 1440 r. Olsztyn przystąpił do Związku Pruskiego. W 1454 roku w mieście zorganizowano powstanie przeciwko zakonowi krzyżackiemu. Olsztyn uznał zwierzchnictwo króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka, później jednak znów przeszedł pod kontrolę zakonu. Na mocy traktatu pokojowego zawartego w Toruniu w 1466 roku, Olsztyn w raz z całą Warmią znalazł się w graniach Rzeczpospolitej. Warto zaznaczyć, że ówczesnym administratorem dóbr kapituły warmińskiej był kanonik fromborski - Mikołaj Kopernik. Kolejna wojna z zakonem doprowadziła do spustoszenia miasta.
Położenie na szlaku handlowym Królewiec-Warszawa wkrótce zaowocowało znaczącym rozwojem miasta, który powstrzymały wojny z połowy XVII. Tragicznym wydarzeniem w historii miasta była epidemia dżumy z początku XVIII wieku, która wyludniła Warmię.
Po I rozbiorze Polski, Olsztyn znalazł się w zaborze pruskim. Do późniejszych poważnych zniszczeń przyczyniły się działania wojenne w trakcie kampanii napoleońskiej.
W drugiej połowie XIX wieku poczyniono wiele istotnych dla miasta inwestycji. Powstał szpital, przeprowadzono przez Olsztyn pierwszą linię kolejową, wybudowano nowoczesne wodociągi. W 1907 r. Olsztyn został zelektryfikowany, a na ulicach miasta pojawiły się tramwaje. Po I wojnie światowej w wyniku przeprowadzonego plebiscytu, Olsztyn wraz z Warmią pozostał w państwie niemieckim. W czasie II wojny światowej zabytkowa zabudowa Olsztyna została bardzo zniszczone, głównie na skutek pożaru wywołanego przez Armię Czerwoną. Po wojnie Olsztyn stał się miastem wojewódzkim.

Lotniska / Wynajem samochodów
Najbliższe lotniska to Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy położony w odległości około 210 km od Olsztyna i Lotnisko Chopina w Warszawie znajdujące się w podobnej odległości. Obydwa lotniska obsługują liczne połączenia międzynarodowe i krajowe, jak również loty czarterowe. Samochód można wypożyczyć na lotniskach. Swoje przedstawicielstwa mają tam największe firmy międzynarodowe, w tym Avis, Hertz i inne.
W pobliżu Olsztyna, około 4,5 km od centrum w kierunku południowo-zachodnim przy drodze krajowej nr 16 znajduje się Lotnisko Aeroklubu Warmińsko-Mazurskiego. Lotnisko to obsługuje samoloty sportowe, transportu sanitarnego i małe samoloty przewożące do 20 pasażerów.

Transport publiczny
Komunikacja publiczna zapewnia bezpośrednie połączenia autobusowe z największymi polskimi miastami: Trójmiastem, Warszawą i Krakowem. Oprócz połączeń krajowych organizowane są kursy na trasie Wilno– Olsztyn i Lwów–Olsztyn. Ponadto sieć Eurolines Polska organizuje połączenia międzynarodowe z Londynem, Brukselą, Kopenhagą, Paryżem, Bordeaux, Oslo, Göteborgiem, Sztokholmem i innymi miastami europejskimi.
Ponadto utrzymywane są liczne połączenia kolejowe z innymi miastami w Polsce. W mieście działa również komunikacja miejska.

Taksówki / Infrastruktura
Na terenie Olsztyna działa kilka firm taksówkarskich. Taryfa obowiązująca w dni powszednie od godz. 6.00 do 22.00 to około 2 PLN za 1km. Stawka za kurs w dni powszednie od godz. 22.00 do 6.00 oraz w dni świąteczne na terenie miasta wynosi około 3 PLN za 1km.
Na terenie Olsztyna działają obiekty noclegowe o zróżnicowanym standardzie: hotele, pensjonaty i kwatery prywatne.

 


 

Wydarzenia
W lipcu odbywa się w Olsztynie jeden z najstarszych festiwali bluesowych w Polsce - Olsztyńskie Noce Bluesowe. Wiosną organizowane są Olsztyńskie Spotkania Teatralne czyli przegląd najciekawszych zjawisk teatralnych scen krajowych i wybranych teatrów zagranicznych, zaś w październiku - Międzynarodowy Festiwal Teatralny DEMOLUDY, którego naczelną ideą jest prezentacja dorobku teatrów Środkowej i Wschodniej Europy. Od 1997 roku cyklicznie odbywa się Olsztyński Tydzień Teatrów Lalkowych ANIMA, a od 1974 roku coś dla miłośników poezji śpiewanej - Ogólnopolskie Spotkania Zamkowe "Śpiewajmy Poezję". Latem organizowany jest cykl imprez kulturalno-rozrywkowych pod nazwą Olsztyńskie Lato Artystyczne. W okresie wakacji, w każdy czwartek olsztyński zamek, obecną siedzibę Muzeum Warmii i Mazur można zwiedzać w towarzystwie Mikołaja Kopernik

Specjalności kulinarne
Tradycyjna kuchnia opierała się, podobnie jak na innych terenach, na produktach z gospodarstwa rolnego, rybołówstwa i zbieractwa. Podobnie jak inne ziemie zaboru pruskiego, również region Warmii i Mazur został objęty przymusem uprawy ziemniaków.
Na śniadanie, w porze zimowej jadano groch z kapustą okraszony słoniną lub ziemniaki kraszone olejem i surową kapustę, czasami kaszę, zacierki ze skwarkami albo z mlekiem. Na obiad konsumowano strawę czyli duszoną na gęsto marchew, kapustę lub brukiew, okraszoną skwarkami, masłem lub olejem z dodatkiem razowego chleba. Przygotowywano również kluski z mąki pszennej lub żytniej, z surowych tartych ziemniaków, kraszone skwarkami. Do klusek przyrządzano tez zaklepkę czyli zupę z kwaśnego mleka lub maślanki z dodatkiem mąki. W dni, w które nie obowiązywał post, na drugie danie jadano czasami gotowane mięso z ziemniakami podlanymi rosołem. Na kolację czyli zieczerzę, w zależności od pór roku, wykonywanych prac polowych oraz obowiązujących postów jadano breję ze skwarkami i kiełbasą, w czasie żniw mięso, w niedzielę jajecznicę na boczku. Jesienią najczęściej gotowano czerninę z drobiu.
Z kwaśnego mleka sporządzano twaróg, który jadano wymieszany ze śmietaną, z dodatkiem cebuli, kminku albo cukru. Tak przygotowany biały ser nazywał się kizą na Mazurach. Z mięsa sporządzane były mocno wędzone kiełbasy, oraz woszty z krupów czyli kaszanki.
Powszechnym napojem, przyjętym zwyczajem niemieckim, była kawa zbożowa, przyrządzana z ziaren jęczmienia. Jednym z ulubionych napojów był tzw. lenkwar czyli napój ze sfermentowanego miodu z wodą, z dodatkiem ziaren jałowca, musujący lekko gorzkawy.
Wśród popularnych dań o lokalnej proweniencji, jadanych przez lepiej sytuowanych obywateli w źródłach wymienia się : klopsiki królewieckie z mielonej cielęciny w sosie kwaśno-korzennym z dodatkiem kaparów lub sardeli; lidzbarskie klinki (Heilsberger Keilchen), wywodzące się z wpływów niemieckich kluski z kartofli surowych i gotowanych w kształcie klina, podawane ze skwarkami z wysmażonego na maśle boczku i smażoną cebulą czy szynka z kożuszkiem (Schmandschinken) czyli plastry wędzonej szynki uduszone w sosie śmietanowym.
Popularne były również plińce lub plince (Flinsen) jedzone z solą, cebulą, śmietaną, cukrem lub przecierem jabłkowym i smażone na patelni ajerkuchy czyli naleśniki czasami nazywane flincami, w różnych wariantach z jabłkiem, na maślance czy słoninie. Często jadane były różnorodne ryby: sielawy, flądry, węgorze zwłaszcza wędzone, w postaci zup np.: zupa z jazgarzy lub faszerowane na sposób żydowski, urozmaiceniem w jadłospisach były również raki. Podobnie jak na Kaszubach przyrządzane były śledzie matiesy w śmietanie z cebulą i jabłkiem albo tzw. ślepe śledzie czyli sama cebula ze śmietaną czy jajka w musztardowym sosie, schab pieczony lub galaretka z wieprzowych nóżek i czernina z podrobami.
Współcześnie Warmię i Mazury zamieszkuje przede wszystkim polska ludność napływowa z zachodniej Białorusi, Wileńszczyzny i północnego Mazowsza. Liczbę rodowitych Warmiaków szacuje się na około 10 tysięcy, a Mazurów na kilkanaście tysięcy. W miejscowych restauracjach serwuje się wiele potraw wywodzących się właśnie z tradycji powojennych, które przybyły z nowymi mieszkańcami tych terenów. Należą do nich: dzyndzałki warmińskie czyli rodzaj małych pierożków podobnych do kołdunów, faszerowanych mięsem wieprzowym z czosnkiem lub z farszem z surowej wołowiny, również z dodatkiem łoju, wereszczaki - schab w kawałkach, podsmażony na słoninie i zalany kwasem buraczanym lub bulionem, pokuczaj – smażone wieprzowe kule, maczane w jajku i obtaczane w pokrojonej bułce, farszynki – placki ziemniaczane z farszem z mięsa wieprzowego. W menu nie powinno zabraknąć również różnorodnych zup rybnych i innych potraw z ryb: szczupak po warmińsku, pieczony z ziemniakami pokrojonymi w plastry lub szczupak smażony z sosem cebulowo-grzybowym, lin w śmietanie, sandacz z szyjkami rakowymi, pulpety z płotek po warmińsku zalewane przetartymi warzywami i różnorodnie przygotowane pstrągi, sielawy, sieje, leszcze, okonie.

Warte zobaczenia
Na szczególną uwagę zasługuje Zamek Kapituły Warmińskiej, znajdujący się przy ulicy Zamkowej. Zamek został wzniesiony w XIV wieku w stylu gotyckim. Obecnie znajduje się w nim siedziba Muzeum Warmii i Mazur. Jednym z administratorów zamku był Mikołaja Kopernik. Przy ulicy Staromiejskiej można zobaczyć pozostałości murów obronnych, które kiedyś otaczały miasto. Bardzo ładnie prezentuje się Wysoka Brama, jedyna pozostała z trzech prowadzących do miasta. Przy ulicy Staszica wznosi się Kościół Św. Jakuba zbudowany w drugiej połowie XIV wieku. W centrum Starego Miasta zlokalizowany jest Stary Ratusz z XIV wieku, obecnie siedziba Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej.
Warto również zwrócić uwagę na inne obiekty architektury sakralnej, jak znajdujący się w dzielnicy Gutkowo Kościół Św. Wawrzyńca, Kościół Chrystusa Króla przy ulicy Wyspiańskiego, Kościół ewangelicko-augsburski pw. Chrystusa Zbawiciela.
Szczególną atrakcją jest obserwatorium, znajdujące się w wieży ciśnień, zbudowanej w 1897 roku na wzgórzu Świętego Andrzeja oraz drugie co do wielkości planetarium w Polsce, mieszczące się przy al. Piłsudskiego. Na terenie Olsztyna działają: Teatr im. Stefana Jaracza, Olsztyński Teatr Lalek, poza tym filharmonia i liczne galerie sztuki.