Sanok

Sanok leży w południowo wschodniej części Polski. Miasto usytuowane jest w dolinie Sanu, na obszarze Kotliny Sanockiej, u podnóża Gór Słonnych. W Muzeum Historycznym na sanockim zamku znajduje się jedna z najcenniejszych w kraju kolekcji ikon oraz największa kolekcja prac Zdzisława Beksińskiego. Jedną z najciekawszych atrakcji w Sanoku jest Skansen - Muzeum Budownictwa Ludowego. Jest to największe pod względem ilości obiektów muzeum tego typu w Polsce. Poza tym można wybrać się trasą jednego ze szlaków, które przebiegają przez miasto Szlak Ikon, Szlak Naftowy, Szlak Architektury Drewnianej, Szlak Nadsańskich Umocnień. Sanok można również przemierzać szlakiem przygód dobrego wojaka Szwejka, na którym znajdują się miejsca opisane przez Jarosława Haszka.
W mieście odbywa się prestiżowe wydarzenie - Festiwal im. Adama Didura, artysty wywodzącego się z Woli Sękowej koło Sanoka. W ramach festiwalu odbywają się liczne koncerty muzyki poważnej, warsztaty śpiewu, przedstawienia baletowe, spotkania autorskie oraz Konkurs Kompozytorski im. Adama Didura.

Szczepienia
Przy wjeździe do Polski nie obowiązują żadne szczepienia. Nie ma zagrożeń sanitarno-epidemiologicznych. Bezpłatną podstawową opiekę medyczną można uzyskać na podstawie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego. Można jednak dodatkowo wykupić polisę ubezpieczeniową, która obejmie leczenie w szerszym zakresie.
 
Klimat / Kiedy jechać?

Waluta
Polski złoty (PLN). Złotówka dzieli się na 100 groszy
 
Język
Język polski

Prąd / Zasięg telefonów komórkowych
Z zasięgiem telefonów komórkowych z reguły nie ma problemów. Czasami w zależności od operatora lokalne trudności mogą się pojawić w górach lub w niewielkich miejscowościach oddalonych od większych miast. Napięcie prądu w gniazdkach zgodnie ze standardami Unii Europejskiej wynosi 230V.

Historia / Obyczaje
Pierwsza wzmianka o grodzie w Sanoku pochodzi z 1150 roku z Latopisu Hipackiego. W owym czasie był to najważniejszy gród obronny i ośrodek administracyjny między granicą a Przemyślem. Istotnym wydarzeniem w czasach przynależności Sanoka do Rusi Halickiej, było otrzymanie przywileju lokacyjnego na prawie magdeburskim. Po roku 1340 Kazimierz Wielki przyłączył do Polski Ruś Halicką, a 25 kwietnia 1366 roku potwierdził prawa miejskie. Sanok stał się stolicą jednostki administracyjnej o nazwie Ziemia Sanocka. W zamku mieścił się urząd grodzki i ziemski, ponadto w mieście działały również sądy dla Ziemi Sanockiej. W 1417 roku w kościele farnym w Sanoku odbył się ślub króla Władysława Jagiełły z Elżbietą Granowską. Sanok stanowił uposażenie wdowie polskich królowych, dlatego po śmierci Władysława Jagiełły zamieszkiwała tam jego czwarta żona Zofia Holszańska. Od połowy XIV do połowy XVI wieku nastąpił intensywny rozwój miasta. Sanok stał się liczącym ośrodkiem handlowym i administracyjnym. Późniejszy okres już nie okazał się dla miasta pomyślny. Do jego powolnego upadku przyczyniły się w dużej mierze pożary, w tym największy z 1566 roku, który spustoszył miasto. Zachował się jedynie zamek, kościół franciszkanów, kilka domów i górne przedmieście. Po pierwszym rozbiorze Polski Sanok znalazł się pod zaborem austriackim. Około 1845 roku powstał w Sanoku kotlarski warsztat rzemieślniczy założony przez Walentego Lipińskiego i Mateusza Beksińskiego, gdzie wytwarzano wyposażenie dla browarów i gorzelni, sprzęt rolniczy, narzędzia kowalskie. Później Kazimierz Lipiński założył Pierwsze Galicyjskie Towarzystwo Budowy Maszyn i Wagonów w Sanoku, a w latach 1894-95 przystąpił do budowy fabryki, gdzie produkowano wagony kolejowe, tramwajowe, maszyny drogowe, konstrukcje stalowe. Istotne znaczenie dla rozwoju miasta miało wybudowanie w 1872 roku linii kolejowej z Chyrowa przez Zagórz na Węgry, a w 1884 roku odcinka z Zagórza przez Sanok do Jasła.
Miasto poważnie ucierpiało w wyniku działań wojennych w czasach I wojny światowej. W okresie międzywojennym swoją działalność kontynuowała fabryka wagonów oraz powstały nowe: Fabryka Wyrobów Gumowych "Sanok" i Fabryka Akumulatorów "Warta". W okresie II wojny światowej Sanok znalazł się w granicach Generalnego Gubernatorstwa. 9 sierpnia 1944 roku do miasta wkroczyły oddziały radzieckie. Po wyparcia oddziałów niemieckich rozgorzała wojna domowa pomiędzy ukraińskim podziemiem a oddziałami MO, SB i Wojska Polskiego, która trwała do 1948 roku. Jej zwieńczeniem była "Akcja Wisła", podczas której przesiedlono ludność ukraińskojęzyczną na Ziemie Odzyskane. W latach powojennych rozbudowano Sanocką Fabrykę Autobusów "Autosan" i Zakłady Przemysłu Gumowego "Stomil".


 


 

Lotniska / Wynajem samochodów
Najbliższe lotnisko to port lotniczy Rzeszów-Jasionka, oddalony o około 90 km od Sanoka. Lotnisko obsługuje loty krajowe do Warszawy organizowane przez LOT oraz połączenia międzynarodowe - Barcelona-Girona, Birmingham, Bristol, Dublin, East Midlands, Frankfurt-Hahn, Londyn-Luton, Londyn-Stansted, gdzie przewoźnikiem jest Ryanair. Do Frankfurtu dodatkowo można polecieć liniami Lufthansa. Dodatkowo lotnisko obsługuje loty czarterowe do Egiptu, Grecji i Tunezji. Na lotnisku można wypożyczyć samochód. Swoje przedstawicielstwa mają Avis, Hertz, Sixt i inne.
Bardziej oddalone są lotniska w Warszawie i w Krakowie.

Transport publiczny
Sanok posiada liczne połączenia autobusowe z wieloma miastami w kraju. Można dojechać między innymi do Warszawy, Łodzi, Poznania, Wrocławia, Lublina, Katowic, Krakowa, Zakopanego, Częstochowy, Torunia, Gdańska, a nawet bezpośrednio do Kołobrzegu. Dużo jest połączeń do Rzeszowa. Dworzec PKS znajduje się przy ulicy Bema.
Połączenia kolejowe zostały znacznie ograniczone w ostatnich latach. Utrzymywane są połączenia z Rzeszowem przez Jasło, Krosno.
Po mieście kursują autobusy komunikacji miejskiej, którymi można dojechać również do sąsiednich miejscowości: Bykowce, Czerteż, Sanoczek, Stroże Wielkie, Zabłotce, Zagórz, Zahutyń, Zasław.

Taksówki / Infrastruktura
Postój taksówek znajduje się na Placu Św. Michała. Na terenie miasta działa sporo obiektów noclegowych. W ofercie są hotele, domy wycieczkowe oraz liczne kwatery prywatne.

Wydarzenia
Na początku czerwca w mieście odbywają się Dni Sanoka, podczas których zwykle organizowane są koncerty muzyki rozrywkowej, zawody sportowe, kabarety i imprezy taneczne.
Latem odbywa się również Sanok Hokej Festival, impreza która z każdym rokiem gromadzi na starcie coraz więcej drużyn. W lipcu organizowany jest Jarmark Ikon, który skupia artystów ludowych, rzeźbiarzy, malarzy, tkaczy, producentów biżuterii, koronkarzy, hafciarzy, garncarzy, kowali itd. Jarmark daje możliwość zaprezentowania sanockich, bieszczadzkich i podkarpackich pracowni ikon, oraz wyrobów artystów ludowych. Na jarmarku zwykle można również kupić miód i wyroby z wosku, a często również domowe wypieki.
Najbardziej prestiżową imprezą w mieście jest Festiwal im. Adama Didura, artysty wywodzącego się z Woli Sękowej koło Sanoka. W ramach festiwalu odbywają się liczne koncerty muzyki poważnej, warsztaty śpiewu, przedstawienia baletowe, spotkania autorskie oraz Konkurs Kompozytorski im. Adama Didura. Festiwal odbywa się w Sanockim Domu Kultury oraz w kościele Przemienienia Pańskiego, Podwyższenia Krzyża Świętego i Chrystusa Króla w Sanoku. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. Grażyna Brodzińska, Wiesław Ochman, Bernard Ładysz, Włodzimierz Nahorny. Bardzo prestiżowym wydarzeniem kulturalnym jest również Międzynarodowe Forum Pianistyczne, organizowane na przełomie stycznia i lutego. W tych dniach do Sanoka przybywają licznie pianiści z całego świata.
Każdego roku odbywają się w Sanoku imprezy folklorystyczne prezentujące muzyczny folklor regionu. W maju tego roku W ramach Międzynarodowego Festiwalu Huculskiego „Słowiańska Atlantyda” odbyła się w mieście "Biesiada Huculska".

Specjalności kulinarne
W jednej z miejscowych karczm można spróbować takich dań jak: zalewajka na maślance czyli maślanka na wywarze jarzynowym z kminkiem, podawana z gotowanymi ziemniakami, gołąbki bieszczadzkie, gdzie poszatkowaną białą kapustę miesza się z mielonym mięsem i gotowe podaje z sosem pomidorowym. Sporo jest również potraw wywodzących się z tradycji ukraińskich jak hreczanyki czyli kotlety z kaszy gryczanej z mielonym mięsem z dodatkiem czosnku, fuczki - ciasto naleśnikowe wymieszane z kapustą i smażone na patelni w postaci niewielkich placków. Nie zabraknie również pierogów z mąki razowej z różnymi farszami, bobu ze skwarkami i chleba ze smalcem oraz kisełyci czyli żuru.
 
Warte zobaczenia
Najczęściej wymienianym zabytkiem w Sanoku jest Zamek Królewski. Ocalała jego część wznosi się na stromym wzgórzu. Zamek został prawdopodobnie wzniesiony na miejscu dawnego drewnianego grodu. Za panowania Kazimierza Wielkiego powstała średniowieczna warownia, której pozostałości odkryto w trakcie prac wykopaliskowych. W zamku odbyło się wesele Władysława Jagiełły z trzecią żoną Elżbietą Granowską, później rezydowały w nim: czwarta żona Władysława Jagiełły - królowa Zofia i królowa Izabela Węgierska. Zamek był wielokrotnie przebudowywany. Zachowana do dzisiaj część została rozbudowana w XVI wieku w stylu renesansowym. Pozostałe budynki zostały rozebrane w okresie zaboru austriackiego. W zamku mieści się Muzeum Historyczne z najcenniejszą w kraju kolekcją ikon oraz największą kolekcją prac Zdzisława Beksińskiego. Przy ulicy Zamkowej znajduje się również budynek, w którym kiedyś mieściły się odwach i apteka, obecnie zajmuje go dyrekcja Muzeum.
Na uwagę zasługuje budynek cerkwi katedralnej pw. Świętej Trójcy. Świątynia została wzniesiona w 1784 roku w stylu klasycystycznym. W jej wnętrzu znajduje się Cudowna Ikona Matki Boskiej Sanockiej, ikonostas i ołtarze boczne w stylu barokowym. Na skrzyżowaniu ulicy Franciszkańskiej i Rynku wznosi się barokowy kościół i klasztor OO. Franciszkanów pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Obok świątyni znajduje się budynek starego ratusz, który został wybudowany w XVIII wieku przez władze austriackie. Budynek łączy w sobie kilka stylów. Na elewacji frontowej znajduje się centralnie umieszczony zegar, a na bocznych wieżyczkach godło państwowe i herb miasta. Ratusz był siedzibą władz miejskich do 1989 roku. Nowa siedziba mieści się w dawnym gmachu rady powiatowej, który został wzniesiony w 1870 roku. Na budynku można zobaczyć herb ziemi sanockiej - złoty dwugłowy orzeł na błękitnym polu. Przy Rynku pod numerem 10 znajduje się budynek synagogi tzw. Małej Synagogi, która została zbudowana w 1924 roku i zachowała się przez okres II wojny światowej. Po wojnie budynek został przeznaczony na siedzibę Archiwum Państwowego. Druga zachowana synagoga zlokalizowana jest przy ulicy Franciszkańskiej. Została wzniesiona przez stowarzyszenie rzemieślników żydowskich „Jad Charuzim”, po wojnie przebudowana. Przy Placu Św. Michała wznosi się kościół farny pw. Przemienienia Pańskiego, który został wzniesiony pod koniec XIX wieku.
Jedną z najciekawszych atrakcji w Sanoku jest Skansen - Muzeum Budownictwa Ludowego. Jest to największe pod względem ilości obiektów muzeum tego typu w Polsce. Skansen został podzielony na sektory, w których zostały zaprezentowane poszczególne grupy etnograficzne wschodniej części Karpat i Podkarpacia - Bojkowie, Łemkowie, Pogórzanie i Dolinianie.
Na terenie Sanoka i w okolicach znajdują się również liczne pozostałości umocnień Linii Mołotowa.
Przez Sanok biegną liczne szlaki turystyczne, w tym Szlak Ikon, Szlak Naftowy, Szlak Architektury Drewnianej, Szlak Nadsańskich Umocnień. Sanok można również przemierzać szlakiem przygód dobrego wojaka Szwejka, na którym znajdują się miejsca opisane przez Jarosława Haszka. Na szlaku znajduje się „Hotel pod Trzema Różami”, siedziba tzw. „Żelaznej Brygady” – kamienica dawnego Banku Lwowskiego, kwatera szwejkowego batalionu z 91 Pułku Piechoty – dawnego Gimnazjum i Liceum Królowej Zofii i inne. Na zakończenie wędrówki można przysiąść obok bohatera na ulicy 3 Maja, gdzie znajduje się Ławeczka ze Szwejkiem