Berlin

Berlin – miasto designu, słynnego muru, metropolia bez godziny wyznaczającej porę zamknięcia – jest wiele powodów, dla których warto tu przyjechać. Trudno o drugie takie miasto. Historia, muzea, bogate życie noce, niesamowite centra handlowe, wszystko to zapowiada niepowtarzalną wycieczkę. Poranne zakupy, podziwianie kopuły Reichstagu, po... czytaj dalej

Berlin – miasto designu, słynnego muru, metropolia bez godziny wyznaczającej porę zamknięcia – jest wiele powodów, dla których warto tu przyjechać. Trudno o drugie takie miasto. Historia, muzea, bogate życie noce, niesamowite centra handlowe, wszystko to zapowiada niepowtarzalną wycieczkę. Poranne zakupy, podziwianie kopuły Reichstagu, popołudnie spędzone na zachwycaniu się znanym na cały świat Ołtarzem Pergamońskim, to dopiero początek. Wieczorem, stylowe kluby i Staatoper tylko czekają na gości. To miasto nigdy nie śpi!

Przez długi czas mieszkańcy i odwiedzający Berlin wcale nie potrzebowali kompasu, by stwierdzić, gdzie jest wschód, a gdzie zachód. Mur, który przebiegał przez środek miasta w latach 1961-1989, był swoistym wyznacznikiem geograficznym. Wschodnia część Berlina, będąca pod wpływem radzieckim, była stolicą Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Otoczony murem Berlin Zachodni, wspierany był przez aliantów: Francję, Wielka Brytanię i Stany Zjednoczone.

Dziś, ponad 20 lat po upadku muru, turystom trudno jest wyobrazić sobie jaki wpływ na wygląd miasta miały te dwa różne systemy polityczne. Różnice zacierają się, typowe dla NRD budynki z wielkiej płyty zostały wyremontowane. Wyglądają naprawdę nowocześnie, przy tym zapewniają taki komfort, że mieszkanie na ósmym piętrze przy Alexanderplatz znów staje się modne. Wybierając się w okolice Checkpoint Charlie (dawne przejście graniczne na Friedrichstraße) zobaczy się mnóstwo luksusowych butików i sklepów.

Berlin liczy 3,5 mln mieszkańców i ciągle się tu coś dzieje, jakby było dopiero co po przełomie. Architekci robią wszystko, by nadać miastu nową formę. Powstaje tu mnóstwo nowych budynków, a stare są remontowane. Plac Poczdamski (Potsdamer Platz) w połowie lat 90. był największym europejskim placem budowy. Dziś jest centrum miasta, a górujący nad nim dach Sony-Center stał się znakiem rozpoznawczym Berlina. W 2008 na terenie byłego Towarowego Dworca Wschodniego powstała nowoczesna hala widowiskowo-sportowa o nazwie O2 World. W sąsiedztwie pojawiają się sklepy i biura. W miejscu zburzonego Pałacu Republiki (Palast der Republik; gmachu kultury ludowo-demokratycznej) od 2010 odbudowany jest Zamek Berliński. Nawet najbardziej sceptyczni berlińczycy są dumni z architektury dzielnicy rządowej. Z kopuły Reichstagu od południowej strony podziwiać można Plac Poczdamski (Potsdamer Platz), z północnej rozpościera się niesamowity widok na szklany dach nowego Dworca Głównego, na zachodzie widać urząd kanclerski, a na wschodzie biura deputowanych. Kopuła sama w sobie jest niezwykła. W innych stolicach obywateli trzyma się z dala od polityków, tutaj można wręcz spoglądać na nich z góry i przysłuchiwać się ich dyskusjom. Nadaje to miastu wyjątkową atmosferę. Politycy, deputowani są otwarci na obywateli.

Tolerancyjny, otwarty na nowości, a pod wieloma względami awangardowy, taki właśnie jest Berlin, szczególnie pod względem życia kulturalnego. Ponad 150 sal koncertowych, teatrów i scen, 3 opery, kina, 170 muzeów i galerii, sprawiają, że inne stolice mogą zwyczajnie zazdrościć Berlinowi tej imponującej różnorodności. Miasto słynie także, z niesamowitego życia nocnego: ponad 200 klubów, a do tego niezliczone ilości barów, kawiarenek i knajp. Brak ustalonych godzin zamknięcia sprawia, że ostatni goście opuszczają lokale o poranku.

W Berlinie mieszka 200 tys. Rosjan, Polaków, ale także Ukraińców i Czechów. Obserwować tutaj można nie tylko łączenie się niegdyś podzielonego kraju, ale także całej Europy. Berlin należy zarówno do zachodniej jak i do wschodniej Europy i to właśnie jest wyjątkowe! Wielu Rosjan i Ukraińców wyznaje judaizm, tak więc kultura żydowska odgrywa ważna rolę w mieście. Udając się na spacer w okolicy Oranienburger Straße w dzielnicy Mittle natrafić można na nową synagogę, żydowskie gimnazjum i kawiarnie, a także wiele żydowskich specjałów. Z kolei zachodnia cześć śródmieścia (Kreuzberg, Wedding) zdominowała została przez Turków. Na cotygodniowym targu wielkie, tureckie rodziny kupują bakłażany i winogrona. Kobiety w woalkach głośno targują się, a handlarze równie mocno zachwalają swoje towary. To prawdziwy powiew orientu w samym sercu Europy.

HISTORIA W CENTRUM ŚWIATOWEJ POLITYKI
Podczas 770-letniej historii Berlina często zdarzało się, że to przybysze byli impulsem, który ożywiał życie gospodarcze i kulturalne. Hugenoci, Czesi, czy Ślązacy – oni wszyscy z biegiem czasu odnajdywali w Berlinie swoją nową ojczyznę, zarażając ją swymi obyczajami, także kulinarnymi. Bouletten – francuski odpowiednik kotletów mielonych stał się berlińskim specjałem. Tolerancyjność pruskich władz sprawiała, że nad Szprewę przybywało wielu prześladowanych za wiarę. Za panowania Fryderyka I, w 1701 wybudowano protestancki kościół, a pod koniec XVIII w. katolicki (Katedrę St.-Hedwings), w 1866 na Oranienburger Straße powstała największa w Europie synagoga.

Nie raz Berlin znajdował się w centrum światowej polityki. O nazizmie, prześladowaniach Żydów i tragicznych skutkach II Wojny Światowej przypomina wiele pomników i miejsc pamięci. Najnowsza historia także pozostawiła swoje ślady. Wielu młodych mieszkańców i turystów nigdy nie widziało podzielonego Berlina, dlatego też takiej miejsca jak Mauer-Dokumentationszentrum, przy Bauer Straße, czy Alliiertenmuseum w Zehlendorf pełnią bardzo ważną rolę. Warkot Duglasa DC3 przypomina o moście powietrznym z lat 1948-1949 kiedy to z powodu sowieckiej blokady miasto zaopatrzone było tylko i wyłącznie z powietrza. Cztery dawne mocarstwa mają tutaj swoje ośrodki dydaktyczne i centra kulturalne. Dlatego też niektóre berlińskie dzieci uczęszczają do francuskiej szkoły czy gimnazjum z wykładowym rosyjskim. Pozostało także ponad 400 tys. drzew, posadzonych by łatwiej było znieść egzystencję w otoczonym murem mieście. Żaden, takiej wielkości ośrodek nie może pochwalić się tyloma parkami i terenami zielonymi!

Gospodarcze skutki 40-letniego podziału nie zniknęły jednak tak szybko. Wyrównywanie różnic postępuje powoli. W przeszłości Berlin finansowany był przez dwa systemy, dziś musi radzić sobie sam, co nie jest łatwym zadaniem bez dobrze rozwiniętego zaplecza gospodarczego. Mimo że ilość miejsc pracy wciąż się zwiększa, bezrobocie nadal sięga 16%. Berlińczycy i z tego potrafią korzystać. Powstają tutaj nowatorskie przedsiębiorstwa. Pomysły rodzą się wszędzie, ale Berlin jest miastem, w którym są one urzeczywistniane.

WARTO ZOBACZYĆ
Tempo w jakim Berlin się zmienia może zapierać dech w piersiach. Nowe muzea, nowe ulice, budynki, to wszystko sprawia, że niemiecka stolica zaskakuje także swych mieszkańców.

Sami berlińczycy nie do końca znają swoje miasto. Wystarczy przez kilka miesięcy nie pojawić się w centrum, a potem nagle okazuje się, że w miejscu pustej przestrzeni znajduje się nowy budynek, a przez rzekę prowadzi nowy most i trzeba zajrzeć do nowopowstałego muzeum. Żadne europejskie miasto nie zmienia się tak szybko!

Boom budowlany już dawno zawładnął zachodnią częścią miasta. Wyburza się stare, wysłużone budowle (Kurfürstendamm), a w ich miejscu powstają nowe architektoniczne cuda. Dzielnica rządowa zachwyca pięknymi gmachami. Jest tu wciąż sporo miejsca, by urzeczywistniać ciekawe idee i wizje. Przy Ostbahnhof powstaje ogromna arena, zamek berliński będzie na nowo odbudowywany. Miejsca ustąpił mu zburzony Pałac Republiki. Berliński Lehrter Bahnhof jest uważany za największy dworzec w Europie. Duża część pociągów kursuje pod ziemią. Krok po kroku śródmieście pokazuje się z coraz to lepszej strony. Każdemu, kto widział odnowioną Bramę Brandenburską trudno sobie wyobrazić, że niegdyś rozciągający się za nią Pariser Platz był pustkowiem. Przed turystami roztacza się obraz miasta, jakiego jeszcze 10 lat temu nie było. Architektom wspaniale udało się zaprojektować budowle, wszystko świetnie się komponuje. Niektórzy śmieją się, że nie ma tu żadnych drapaczy chmur. Berlińczycy wolą niższe budynki, a na centrum podobne do tego we Frankfurcie nad Menem wciąż brakuje siły ekonomicznej. Za to kultura odgrywa w Berlinie ważną rolę. Miasto wabi ponad 200 muzeami, kolekcjami i archiwami. Żeby zobaczyć wszystkie eksponaty związane z malarstwem, techniką czy historią Niemiec potrzeba wiele miesięcy. A kolekcja ta staje się coraz większa. Zamiłowanie do kultury ma swą długą tradycję. Jakie inne miasto zbudowało muzeum tylko dla tego, że odnaleziono stary ołtarz? Otwarte w 1930 roku Perganonmuseum co roku odwiedza około miliona osób, tym samym jest to najchętniej odwiedzane berlińskie muzeum. Przekłada się to oczywiście na popularność całego Museumsinsel. Kompleks składający się 5 obiektów, kryje skarby sztuki dorównujące paryskiemu Luwrowi czy petersburskiemu Ermitażowi. Pomysł stworzenia centrum historii zawdzięczamy Fryderykowi Wilhelmowi. W latach 1825-1930 powstało Alte Museum, Neue Museum, Bodemuseum, Nationalgalerie (europejscy i niemieccy malarze XIX wieku) i Pergamonmuseum. Neue Museum zrekonstruowano według projektu brytyjskiego architekta, od jesieni 2009 można podziwiać tu przeniesione z Alten Museum zbiory egipskie. Bodemuseum także cieszy się nowym wizerunkiem, od 2006 roku zobaczyć można tu eksponaty sztuki bizantyjskiej, a także rzeźby. Założenie muzeum królewskiego przez Fryderyka Wilhelma III przyczyniło się do powstania Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego. Należą do niej Państwowe Muzea Berlina, Biblioteka Państwowa, Tajne Archiwum Państwowe, Instytut Iberoamerykański, a także Instytut Badań Muzycznych z Muzeum Instrumentów Muzycznych (znajdujący się w Forum Kultury). Wstęp do tych państwowych muzeów kosztuje od 4 do 8 euro. Niekiedy trzeba zapłacić więcej za specjalne wystawy np. w Neue Nationalgalerie.

MITTE
Skarby sztuki Wyspy Muzeów (Museuminsel) należące do najbardziej wartościowych zbiorów świata, Wieża Telewizyjna z tarasem widokowym na wysokości 203 metrów oblegana w słoneczne dni przez turystów, Brama Brandenburska. To bez wątpienia musi zaliczyć każdy turysta. Mitte bije na głowę inne dzielnice pod względem zabytków i atrakcji. Idąc bulwarem Unter den Linden odkrywa się historyczne centrum. Na turystów czeka tu Uniwersytet Humboldta (studiowali na nim m.in. Albert Einstein i Rudolf Virchow), Zbrojownia z Muzeum Historii Niemiec. Między Gendermannmarkt, Nikolaiviertel i Nową Synagogą wiele dzieję się także wieczorem. Niezliczone restauracje, bary i kluby zapewniają dobrą zabawę do późnych godzin nocnych. Hackeschen Markt zaprasza na zakupy. Tutaj swe sklepy prowadzą berlińscy projektanci. Na północ od Nowej Synagogi sprzedawana jest głównie sztuka nowoczesna, a ilość galerii jest naprawdę imponująca.

Katedra Berlińska - Berliner Dom
Katedra powstała w latach 1894-1905, znacznie ucierpiała podczas II wojny światowej. W połowie lat dziewięćdziesiątych odbudowano nawę główną i zaczęto znów odprawiać tu nabożeństwa. Po poprzedniej katedrze, która stała w tym miejscu od 1750 pozostał ołtarz z apostołami, chrzcielnica i dwa świeczniki. W podziemiach znajduje się krypta Hohenzollernów, a w niej około 90 sarkofagów pruskich władców i arystokratów.

Blidenwerkstatt Otti Weidt
Wystawa opowiada o życiu żydowskich i nieżydowskich upośledzonych, ukrywanych przez drobnego fabrykanta Otto Weidta przed nazistami.

Muzeum DDR
Otwarte w 2006 roku muzeum poświęcone czasom NRD. Na 400 metrach kwadratowych zgromadzono wszelkie pamiątki związane z tamtymi czasami.

Denkmal der Bücherverbrennung
Na Babelplatz przy Staatoper znajduje się pomnik wykonany przez izraelskiego artystę upamiętniający spalenie książek 10 maja 1933. Spalono wtedy wiele dzieł pisarzy, których tematyka i przesłanie nie odpowiadały nazistom. Monument powstały w dawnym tunelu wydaje się być przestronną biblioteką z miejscem na 20 tys. książek. Patrząc od góry, przez wbudowaną w ziemię szklaną płytę, widać puste półki.
Deutsche Guggenheim Berlin - Muzeum Sztuki Współczesnej
Światowej rangi wystawa sztuki współczesnej. Z Fundacją Solomon R. Guggenheim współpracuje Dutsche Bank.

Deutsches Historisches Museum
Rdzeń ekspozycji w otwartej ponownie w 2006 roku zbrojowni tworzą tak zwane sale epok. Zwiedzający poznaje historię Niemiec od najdawniejszych czasów po obecne. Na trzech kondygnacjach zaprojektowanego przez Leoh Ming Pei budynku prezentowane są wystawy czasowe.

Dokumentationszentrum Berliner Mauer
Przez szczelinę zachowanego muru można popatrzeć „na druga stronę”. Pozwala to zwiedzającym wyobrazić sobie Berlin przed zburzeniem muru. Wystawa pokazuje codzienne życie w mieście w tamtych czasach.

Dorotheenstädtischer Friedhof
Na tym cmentarzu pochowano wiele znanych osób. Spoczywają tu między innymi Bertold Brecht, Helene Weigel, Anna Seghers, Karl Fridrich Schinkel, Johann Gottlieb Fichte i Georg Wilhelm Fridrich Hegel. Ostatnio pochowano tutaj też byłego prezydenta Johannesa Raua. Znajdują się tu także elementy francuskiego cmentarza, założonego w 1780 dla hugenotów. Szumiące drzewa pozwalają odpocząć od zgiełku wielkiego miasta.

Wieża telewizyjna w Berlinie i Alexanderplatz
Druga co do wielkości wieża telewizyjna w Europie wraz z Bramą Brandenburską uważana jest za znak rozpoznawczy Berlina. Mająca 365 metrów wybudowana w latach 1966-69 wieża z szklaną kulą widoczna jest prawie z każdego miejsca w śródmieściu. W bezchmurne dni znajdująca się na wysokości 203 metrów platforma widokowa sprawia, że przed wejściem tworzą się długie kolejki turystów. Na czekanie trzeba poświęcić co najmniej godzinę, by potem w 40 sekund znaleźć się na górze. Kawiarnia nad platformą obraca się 2 razy na godzinę. Przy dobrej pogodzie widoczność sięga do 40 km. Car Aleksander I w 1805 roku wykorzystywał plac do manewrów. Swoją nazwę plac zawdzięcza temu właśnie rosyjskiemu władcy. Dziś na Alexanderplatz zbierają się tłumy turystów robiących zakupy i zwiedzających wieżę telewizyjną. Plac zmienił się niesamowicie po remoncie i przebudowie domu towarowego Kaufhof i przyłączeniu C&A do Berolinahaus (1929) Petera Behrensa. Jedynie zegar pokazujący czas na świecie i fontanna Przyjaźni Narodów przypominają dawne, NRD-owskie czasy. W pobliżu Czerwonego Ratusza stoi Neptunbrunnen. Bóg morza z trójzębem (stąd przydomek basen z widłami) balansuje na ogromnej muszli, poniżej znajdują się cztery kobiety symbolizujące cztery rzeki: Odrę, Wisłę, Ren i Łabę. Fontanna była prezentem, jaki Wilhelm II otrzymał od Begasa. Władca rozkazał umieścić je przed Berlińskim Zamkiem. Po remoncie w 1969 roku fontannę przeniesiono na jej obecne miejsce.

Friedrichstrasse
Już w latach dwudziestych miejsce cieszyło się opinią centrum rozrywki. Teatry, varietes i bary ciągnęły się przez 3,5 km z północy na południe przez dzielnicę Mitte. Przed przełomem trasę tę przedzielał mur. Znajdowało się tu słynne przejście Checkpoint Charlie. Dziś tamte czasy przypominają jedynie worki z piaskiem i malutki dom odpraw. Zobaczyć można za to eleganckie biurowce i centra handlowe takie jak Quartier 206. Godna uwagi jest też Galeries Lafayette z przeszklonym atrium. Już w czasach NRD Friedrichstadtpalast słynął z rewii.

Friedrichswerdersche Kirche
Postawiona w latach 1824-30 świątynia to neogotyckie arcydzieło. W środku podziwiać można prace Schadowa i Raucha.

Gendarmenmarkt
Osiemnasto- i dziewiętnastowieczne budowle sprawiają, że Gendarmenmarkt jest uważany za najpiękniejszy plac Berlina. Między niemiecką i francuską katedrą stoi dzieło Schinkla – Spielhaus zbudowany w latach 1818-21 z pomnikiem Schillera. Obecnie wykorzystywany jest jako sala koncertowa. Wybudowana w latach 1701-05 dla 8 tys. hugenotów francuska katedra ucierpiała podczas wojny. Odbudowano ją w 1983 roku. Jest także wystawa, która informuje o życiu emigrantów. Po zakończeniu remontu (2010) można znów podziwiać widok z powstałej w latach 1780-85 wieży. Niemiecka katedra znajdująca się na drugim końcu placu nie pełni już funkcji kościoła, można tu zobaczyć wystawę dotyczącą historii Niemiec.

Hackesche Höfe
Słynne z powodu swych podwórek Hackesche Höfe, to również okolica, w której znajduje się knajpki, kawiarnie, kina i galerie. Na Sophiestraße przed wojną mieszkało wiele Żydów. Świadczy o tym częściowo odbudowana Nowa Synagoga i Oranienstraße. Ulica cieszy się długą tradycją związaną z rzemiosłem i handlem.

Museum für Naturkunde
Zbiór ponad 25 milionów zoologicznych, paleologicznych, mineralnych i geologicznych eksponatów światowej klasy. Słynny, oryginalny szkielet brachiozaura o długości 23 metrów i wysokości 12 metrów po renowacji znów można podziwiać w pełnej okazałości. Setki zwierzęcych preparatów pozwalają poznać różnorodność niemieckiej przyrody.

Hamburger Bahnhof
W muzeum powstałym na przebudowanym dworcu, na powierzchni 13 tys. km2 zebrano dzieła sztuki z ostatnich 60 lat. Znacząca część pochodzi z prywatnej kolekcji, którą zgromadzi Erich Marx. Można tu zobaczyć prace takich artystów jak Andy Warhol, Cy Twombly, Robert Rauschenberg, Loy Lichtenstein, Anselm Kieler czy Joseph Beuys. Dzieła z Kolekcji Flicka prezentowane są na oddzielnej wystawie.

Karl-Marx-Allee
Aleja, najdłuższy niemiecki zabytek, wybudowana została w latach 1952-60 w stylu socrealistycznym. Po dawnej Frankfurter Straße po wojnie pozostały jedynie gruzy. Znakiem rozpoznawczym alei, przy której napotkać można blokowiska trzystumetrowej długości są dwie wieże. Powstały one ze szczątków zbombardowanych domów. 17 czerwca 1953 miało tu miejsce krwawo stłumione powstanie robotników.

Museum für Komunikation
Miejsce to uważa się za najstarsze muzeum poczty na świecie. Po remoncie (1996-2000) odwiedzających czeka niesamowita, stała wystawa z komputerami, interaktywnymi eksponatami, robotami i pierwszymi telefonami Philipa Reisa. Można zobaczyć także znane na cały świat znaczki pocztowe: czerwony i niebieski Mauritius.
Muzeum Figur Woskowych Madame Tussauds
Znane na cały świat muzeum figur woskowych powstało w 2008 roku także w Berlinie, w pobliżu Bramy Brandenburskiej. Na zwiedzających czkają m.in. Klaus Wowereit, Johnny Depp, Madonna, the Beatles, Oliver Kahn i Angela Merkel.

Museuminsel
W Alten Museum podziwiać można sztukę grecką i rzymską (wazy, rzeźby, biżuterię). Zbiory sztuki etruskiej obejrzeć będzie można dopiero po generalnym remoncie. Od jesieni 2009 na I piętrze muzeum na turystów czeka słynne, mające ponad 3000 lat popiersie egipskiej królowej Nefretete, a także sztuka starożytnego Egiptu. Nowo wyremontowane Bodemuseum jest dumą berlińczyków. Znajduje się tutaj kolekcja rzeźb, Muzeum Sztuki Bizantyjskiej (z dziełami od wczesnego średniowiecza do XIX wieku) oraz licząca ponad 500 tys. sztuk kolekcja numizmatyczna. Remont sprawił, że Nationalgalerie stała się jednym z najpiękniejszych berlińskich muzeów. Znajdują się tu wartościowe obrazy i rzeźby XIX wieku, przybliżające zwiedzającym czasy cesarskie. Pergamon museum powstało w latach 1910-30 specjalnie dla Ołtarza Pergamońskiego. Ten 113-metrowy fryz zaliczany jest do arcydzieł sztuki hellenistycznej. Ukazuje on walkę bogów z gigantami. W sali obok znajduje się brama targowa z Miletu i zbiory sztuki islamskiej.

Neue Synagoge
Otwarta w 1866 synagoga z 3200 miejscami siedzącymi była największą świątynią na świecie. Obecnie służy jako miejsce wystaw i skupienia. Po przejściu przez surową kontrolę bezpieczeństwa zobaczyć można przez szklaną szybę miejsce dawnych modlitw. Dziś jest to pusta przestrzeń zasypana żwirem. Podczas nocy pogromu 9 listopada 1938 świątynia dzięki odważnemu policjantowi uniknęła pożaru. Została jednak zniszczona w czasie bombardowań. Fasadę i złotą kopułę odbudowano w 1988 roku.

Nikolaiviertel
Miejsce uważane za kolebkę Berlina, to tu w XIII wieku pojawiły się pierwsze domu. Obecna zabudowa to stylizowane na XVIII/XIX wiek budynki powstałe w latach osiemdziesiątych XX wieku.

Rotes Rathaus
Wznoszącą się nad Alexanderplatz ceglaną budowlę widać już z daleka. W dużej mierze dominuje tu włoski renesans. Wieża przypomina tę z francuskiej katedry w Laon. Na wysokości I pięta znajduje się 36 płaskorzeźb (każda 6 metrów wysokości) przedstawiających historię Berlina. Ratusz ucierpiał podczas wojny. Po 1958 roku znajdowała się tu siedziba magistrali Berlina Wschodniego. Obecnie Czerwony Ratusz jest siedzibą władz całego miasta.

St.-Hedwings-Kathedrale
Na początku XVIII wieku w Berlinie mieszkało jedynie 700 katolików. 30 lat później było ich już około 10 tys. Byli to głównie przybysze, których wojny śląskie zmusiły to migracji. To za ich sprawą w 1773 roku zdecydowano się na wybudowanie kościoła.

Unter den Linden
Zaczynającą się przy Bramie Brandenburskiej i kończącą przy Berliner Dom aleję można nazwać duchową i artystyczną osią miasta. Na znaczenie tego miejsca wpływa nie tylko Museuminsel. Pod koniec XVIII wieku powstał tu m.in. Uniwersytet Humboldta, Arsenał, Staatoper, czy Kronprinzenpalais. Pod koniec XIX wieku wzniesiono natomiast Berliner Dom. Po II wojnie światowe bulwar uległ zniszczeniu. Na polecenie zarządu Berlina Wschodniego wszystko poza Zamkiem Berlińskim zostało odremontowane. Miejsce zamku zajął Pałac Republiki. Pełnił on rolę narodowego centrum kultury.

BERLIN NA WODZIE
Najwygodniej odkrywać Mitte i Regirungsviertel turystycznym statkiem płynącym Szprewą. Oferowanych jest wiele ciekawych wycieczek, pozwalających odkryć miasto z innej strony. Podczas 3-godzinnej podróży można podziwiać nie tylko zabytki, ale obserwować także codzienne życie berlińczyków.

NISKOBUDŻETOWO
-W czwartki między 18.00 a 22.00 do wszystkich państwowych muzeów wejść można za darmo. Dla dzieci do lat 16 wstęp jest wolny codziennie.
-Wspaniały widok z kopuły Reichstagu można podziwiać bezpłatnie, cieszy się jednak on tak dużym powodzeniem, że na czekanie w kolejce poświęcić trzeba jakieś 45 minut.
-Autobus linii 100 to niedroga forma zwiedzania Berlina. Trasa z Dworca Zoo do Alexanderplatz obejmuje takie miejsca jak: Siegessäule, Schloss Bellevue, Reichstag i Brama Brandenburska.
-Fantastyczną panoramę miasta podziwiać można z dachu hotelu Park Inn. Wejście na taras widokowy znajdujący się na 39 piętrze kosztuje tylko 3 euro.

TIERGARTEN
Ulubione miejsce biegaczy, dzielnica rządowa, centrum handlowe – właściwie żadna inna część miasta nie jest tak różnorodna. Z kopuły Reichstagu najlepiej podziwiać można charakterystyczny, przypominający namiot dach Sony-Center przy Potsdamer Platz oraz Kwadrygę, rydwan zdobiący Bramę Brandenburską. Zielone płuca, którym zawdzięczana jest nazwa dzielnicy są nie tylko niesamowitym miejscem, gdzie odpocząć można od zgiełku dużego miasta. Latem organizowane są tu koncerty w Englischen Garten oraz występy popowych zespołów indyjskich w Haus der Kulturen der Welt.

Bauhaus-Archiv
Wspaniałe zbiory związane z historią Bauhausu: meble, obrazy, dzieła Ludwiga Miesa van der Rohdego oraz Waltera Gropiusa.

Botschaftsviertel
Na południu Tiergarten znajdują się ambasady. Już przed II wojną światową rezydowali tu dyplomaci, o czym świadczą wyremontowane budynki ambasady japońskiej i włoskiej. Swą okazałością zachwycają przedstawicielstwa Szwecji, Norwegii, Islandii, Danii i Finlandii. Wszystkie one należą do kompleksu Ambasad Krajów Skandynawskich. W sąsiedztwie mieści się ambasada meksykańska z awangardowym, wysokim na 18 m foyer, ogrodem na dachu i charakterystyczną fasadą. Wszystkie ambasady dbają o ciekawy program kulturalny – regularnie odbywają się wystawy, koncerty i wykłady.

Pomnik Pomordowanych Żydów Europy
W maju 2005 roku miało miejsce odsłonięcie pomnika upamiętniającego zabitych Żydów. Pomnik autorstwa nowojorskiego architekta Petera Eisenmana zajmuje powierzchnię 19 tys. metrów kwadratowych i składa się z 27 tys. betonowych rur różnej wysokości. Do konstrukcji wejść można z każdej strony, a jej falisty kształt właściwie z każdego miejsca prezentuje się inaczej. W podziemiach znajduje się centrum informacji.
Brama Brandenburska
Odsłonięcie odnowionej Bramy Brandenburskiej, znaku rozpoznawczego Berlina 3 października 2002 roku przyciągnęło milion widzów. Dwudziestometrowy monument, zbudowany wg planu Langhansa od 1791 roku zdobi Pariser Platz. Budowla wzorowana jest na Propylejach ateńskich. Bogini zwycięstwa powożąca czterokonnym rydwanem jest uważana za uosobienie pokoju.
W 1806 roku, po wygranych wojnach, Napoleon zabrał Kwadrygę do Paryża. Wróciła ona na swoje miejsce po 8 latach w wyniku wojen wyzwoleńczych. Na pamiątkę walk z Napoleonem posąg Wiktorii przyozdobiono krzyżem, wieńcem laurowym i pruskim orłem. Po II wojnie światowej brama była bardzo uszkodzona, odtworzono ją na podstawie starych gipsowych modeli. Postarały się o to zarówno władze Berlina Zachodniego jak i Wschodniego. Na życzenie NRD bogini straciła krzyż i orła, dodana za to została laska przyozdobiona dębowymi liśćmi. Dawne symbole przywrócone zostały dopiero po zjednoczeniu kraju.

Filmmuseum Berlin
W muzeum zobaczyć można kostiumy, rekwizyty, fragmenty filmów zaczynając od dawnych czasów, kończąc na najnowszych produkcjach. Uwagę przykuwają także nowoczesne animacje i efekty specjalne.

Gedenkstätte Deutscher Widerstand
Stała wystawa przedstawiająca wybitne postaci, a także grupy, które w latach 1933-45 broniły się przed nazistami.

Dworzec główny
Największy dworzec Europy zbudowany wg projektu biura architektonicznego German&Partner z Hamburga. W budowli dominują stal i szkło. Dworzec ten to liczne pasaże handlowe i podziemne kolejki kursujące z północy na południe. Dziennie przejeżdża tędy ponad 1000 pociągów.

Haus der Kulturen der Welt
Budowla powstała w 1957 roku z okazji międzynarodowej wystawy budownictwa. Ciekawa, odważna konstrukcja dachu sprawiła, że hala nazywana jest „ciężarną ostrygą”. Od 1989 roku budowla wykorzystywana jest przez rząd jako „Dom Kultur Świata”. Odbywające się tu festiwale przyniosły jej międzynarodowe uznanie.

Kulturforum
W otwartej w 1998 roku Galerii Malarstwa można podziwiać dzieła najznakomitszych artystów europejskich XIII-XVIII wieku. Na zwiedzających czekają 72 sale i gabinety, w których umieszczono 1400 prac z różnych epok. Turystów przyciągają szczególnie dzieła Caravaggia, Botticellego, Rafaela i niderlandzkich malarzy XV/XVI wieku.
Kunstgewerbenmuseum obejrzeć można też drogocenną kolekcję barokowych arcydzieł. Podziwiać tu można fajanse z Delft, porcelanę, nakrycia stołowe, piękne kostiumy, jedwabne tkaniny i ozdobne bibeloty w stylu od rokoko, klasycystycznym i secesyjnym.
Od 1984 roku Musikinstrumentenmuseum cieszy zwiedzających kolekcją 800 instrumentów używanych w europejskiej muzyce od XVI do XX wieku. Perełką muzeum są instrumenty dęte z St. Wenzel w Naumburgu z I połowy XVII wieku oraz klawesyn Bacha. Można nawet spróbować zagrać na niektórych instrumentach. W każdą sobotę o 12.00 odbywa się koncert na 70-letnich organach kinowych z Wurlitz.
Piękna plaska budowla wg projektu Ludwiga Miesa von Rohdego to Neue Nationalgalerie. Zobaczyć tu można wystawę poświęconą sztuce XX wieku – od modernizmu do lat sześćdziesiątych.

Potsdamer Platz
Na zachodnim krańcu placu, którego zabudowa została zniszczona podczas II wojny światowej, w 1995 powstała nowa dzielnica z centrami handlowymi, kompleksami kinowymi, teatrami muzycznymi, kasynami, hotelami i muzeum filmu. Przypominający namiot dach Sony-Center przykuwa uwagę. Najszybsza winda na świecie w Daimler-Chrysler-Gebäude w 20 sekund wwozi zwiedzających na platformę widokową na wysokości 93 metrów.

Regirungsviertel
Wokół Reichstagu mieszczą się nowoczesne budynki parlamentarne. Ciągnący się z zachodu na wschód kompleks zyskał nazwę Wstęgi Federacji. Bundeskanzleramt, znajdujący się w części północno-zachodniej jak i cała dzielnica zaprojektowane zostały przez Axela Schulzego i Charlotte Frank. Przed głównym wejściem stoi wysoka na 5,5 m rzeźba „Berlin” autorstwa zmarłego w 2002 roku baskijskiego artysty Eduarda Chillidy. Symbolizuje ona jedność Niemiec. Na północ od Reichstagu zobaczyć można Paul-Löbe-Haus (nazwa od przewodniczącego Reichstagu w latach 1924-32). Dom ten to 500 pokoi z miejscem dla 275 deputowanych. Po drugiej stronie Szprewy widać Marie-Elisabeth-Lüders-Haus. Obecnie znajduje się tam biblioteka – trzeci na świecie pod względem wielkości tego typu obiekt. Godne uwagi są też ogrody w pobliżu Potsdamer Platz.

Reichstaggebäude
Odkąd do wzniesionego wg planów Paula Wallota w latach 1884-94 parlamentu dodano szklaną kopułę, cieszy się on niesamowitą ilością zwiedzających. Fantastyczny widok roztaczający się na Berlin sprawia, że turyści często stoją w długich kolejkach, by dostać się na szczyt. Po pożarze w 1933 i walkach o Berlin, w latach 1961-72 odbudowano Reichstag, umieszczając w nim także wystawę na temat historii Niemiec (dziś zobaczyć ją można w Deutscher Dom). By Reichstag mógł pełnić swą funkcję konieczny był remont. Od 1999 roku znowu debatują tutaj politycy, których można poobserwować przez szklany dach.

Siegessäule
Kiedyś 67-metrowy pomnik zdobił plac przed Reichstagiem. Hitler, który chciał zdobyć miejsce na urzeczywistnianie swych marzeń o Germanii rozkazał przenieść złotą Wiktorię na Großen Stern, w sercu Tiergarten. Potocznie nazywana „Złotą Elzą” kolumna powstała wg planów Heinricha Stracka w latach 1864-73 w celu upamiętnienia wygranej z Danią.

PRENZLAUER BERG/FRIEDRICHSHAIN
Tylu ekologicznych lodziarni nie sposób znaleźć gdziekolwiek w Berlinie. Place zabaw w lecie są tak przepełnione, że mimowolnie nasuwa się myśl o warunkach życia w Chinach.
Bez wątpienia Prenzlauer Berg i Friedrichshein należą do miejsc z najwyższym w Europie odsetkiem dzieci. Bogate życie nocne, niezliczone ilości barów, pubów, klubów sprawiają, że nie trudno tu też spotkać młodzież. Mieszka tu wielu studentów, dla których atrakcyjne są niskie czynsze. Z kolei Prenzlauer Berg lubiane jest przez nauczycieli akademickich. Zarówno oni jak i studenci spędzają weekendy w Volkspark Friedrichshain jeżdżąc na rolkach, spacerując i grając w siatkówkę.

Eastside Galery
Między Ostbahnhof a Oberbaumbrücke rozciąga się największa na świecie galeria na świeżym powietrzu. 118 artystów z 21 krajów namalowało swe prace na długim na 1316 metrów fragmencie mury berlińskiego. Do najbardziej znanych prac należy „Braterski pocałunek” Vrubela i „Berlin-Nowy York” Gehrada Lahra.

Kulturbrauerei
Kiedyś browar dziś centrum kulturalne, w którym mieści się kino z mnóstwem sal, kluby i restauracje, odbywają się koncerty i wystawy. A wszystko to na 25 tys. m2 otwartych zarówno w dzień jak i w nocy. Typowy berliński, ceglany budynek pomalowany na żółto powstał w latach 1890-1910.

Mauerpark
Idealne miejsca na spacery. Kiedyś przebiegała tu granica między Berlinem Zachodnim a Wschodnim. Fragmenty muru pozostawiono do dyspozycji artystom graffiti. Absolutnym hitem są huśtawki (w południowej części) jak i znajdująca się na północnym krańcu farma dla dzieci.

Molekule Men
Przed „Treptowerami” bliźniaczymi wieżami Allianz zobaczyć można Molekule Men (30m wysokości). Od 1999 roku jest to symbol pokojowego spotkania, w miejscu gdzie łączą się Friedrichshaim, Trepow i Kreuzberg. Autorem pomnika jest Amerykanin Jonathan Borofsky.

Bolkspark Friedrichshain
W parku o powierzchni 52 ha odpoczywa zarówno młodzież jaki i dorośli. Atrakcją dla dzieci jest uruchomiona w 1913 roku Fontanna Bajek. Jest to miejsce bardzo lubiane przez rodziny, młodzież i zakochanych.

KREUZBERG
W powietrzu wyczuwalna jest egzotyka. Dominuje tu społeczność turecka – tureckie bary, piekarnie, targi. W niezliczonych knajpach przesiadują młodzi ludzie. Spotkać można też studentów mieszkających w dużych poprzemysłowych halach na Paul-Linke-Ufer. Atmosfera na wtorkowych i piątkowych targach jest naprawdę wyjątkowa.

Berlinische Galerie
W państwowym muzeum znajdują się prace artystów należących do Neue Wilde.

Deutsches Technikmuseum
Miejsce, które zachwyci swymi eksponatami (historyczne pojazdy i maszyny) zarówno młodych jak i starszych turystów. Na obejrzenie ponad 1500 eksponatów potrzeba więcej niż jednego dnia. W Spektrum podejrzeć można jak działa 250 różnych urządzeń.

Friedhöfe am Halleschen Tor
Cmentarz znany ze swoich okazałych kaplic i mauzoleów bogatych rodzin. Kilku berlińczyków zobowiązało się do patronowania niektórym zaniedbanym grobom. Hoffmann, Adelbert von Chamisko, czy Mendelssohn-Bartholdy to tylko niektóre znane nazwiska, które odnaleźć można na nagrobkach tej nekropolii.

Haus am Checkpoint Charlie
Stała wystawa poświęcona murowi berlińskiemu i czasom podziału. Zobaczyć tu można dokumentację dotyczącą udanych i nieudanych prób ucieczek, a także wiele ciekawych przedmiotów wykorzystywanych w tym celu: od małych łodzi do balonu napełnionego ciepłym powietrzem.

Jüdisches Museum Berlin
2000 lat żydowskiej kultury w spektakularnym budynku nowojorskiego architekta Daniela Libeskinda. Wystawa robi niesamowite wrażenie. W ekspozycji wykorzystywane są różne techniki multimedialne. Jednym z tematów jest prześladowanie Żydów przez Niemców od czasów wczesnego średniowiecza po III Rzeszę.

Martin-Gropius-Bau
Pierwotnie budynek wg planów Martina Griopusa i Heino Schmiedena, wybudowany w latach 1877-81 służyć miał jako muzeum sztuki użytkowej. Dziś ten okazały gmach z pięknymi płaskorzeźbami i mozaikami gości wystawy związane z historią i sztuką.

Topographie des Terrors
Na terenie dawnego centrum władzy nazistowskiej zobaczyć można jak działał cały system zbrodni i prześladowań. Na tablicach widnieją portrety polityków i bojowników ruchu oporu. W latach 2007-2010 powstało tu nowe Centrum Dokumentacji.

CHARLOTTENBURG/WILMERSDORF
Centrum handlowe, raj smakoszy i eldorado miłośników kultury – to wszystko w Charlottenburg, między KaDeWe i Zamkiem Charlottenburg i w Wilmendorf (na południe od Ku’damm). Wokół Savignyplatz znajduje się mnóstwo najróżniejszych restauracji. Piękny park zamkowy jest atrakcją dla biegaczy i zapalonych miłośników muzeów. Ku’damm wciąż jest ulicą, gdzie zakupy robią najbogatsi. W cieniu Gedächtniskirche przechadzają się natomiast młodzi, robiąc zakupy po korzystnych cenach. Theater des Westens, Schaubühne, Deutsche Oper i Schillertheater sprawiają, że Charlottenburg bez wątpienia konkuruje pod względem kulturalnym ze wschodnią częścią miasta. Wilmendorf kusi kawiarniami i knajpami.

Funkturm
„Długi dryblas” – tak Berlińczycy określają wieżę radiową wybudowaną w 1926 roku. 138-metrowa budowla, zachowana w konwencji paryskiej wieży Eiffla, przez długi czas symbolizowała nowoczesny Berlin. Na wysokości 55 metrów znajduje się restauracja, a na 71 metrach platforma widokowa. Maszt emisyjny wykorzystywany jest przez policję.

Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche
W latach 1891-1895 powstał tu kościół ku czci Wilhelma I. Po II wojnie światowej pozostała po nim tylko zrujnowana wieża. Obok w latach 1958-61 powstał z niebieskich szklanych elementów nowoczesny budynek sakralny na planie sześciokąta. Na parterze wieży oglądać można wystawę poświęconą historii kościoła.

Kurfürstendamm
Ulica powstała w latach 1883-86 jako droga konna (3,5km długości). Do dziś niektóre domy są świadectwem okazałej zabudowy przedostatniego wieku. Przed przełomem bulwar cieszył się wielkomiejskim uznaniem. Dziś zakupy w licznych butikach robią tu głównie Rosjanie i Japończycy. W ciągu ostatnich lat zniknęły stąd „grzechy architektoniczne” lat 60. Otworzono Kranzlereck z biurami, sklepami i nową kawiarnią.

Olimpiastadion
Mieszczący 75 tys. widzów stadion jest drugim co do wielkości tego typu obiektem w Niemczech. Został zbudowany wg koncepcji Wernera Marcha z okazji XI Igrzysk Olimpijskich w 1936 roku. Obecnie na stadionie występuje drużyna piłkarska Hertha BSC. Stadion przeszedł gruntowny remont przed Mistrzostwami Świata w 2006 roku. Widownia jest zadaszona.

Sammlung Berggruen
Kolekcja handlarza sztuką Heinza Berggruena zachwyca pracami Picassa i Klee. Na trzech piętrach podziwiać można wystawę ”Picasso i jego czasy”.

Schloss Charlottenburg
Mająca ponad 300 lat letnia rezydencja królowej Sophie Charlotte zachwyca nie tylko francuskimi ogrodami ze strzyżonymi bukszpanami, ale przede wszystkim wspaniałą architekturą XVII/XVIII wieku. Zwiedzić można komnaty Fryderyka I i jego żony. W tylnej części parku znajduje się mauzoleum królowej Luizy, żony Fryderyka Wilhelma III.

The Story of Berlin
By poznać historię Berlina zwiedzający udają się w podróż w czasie przez 24 sale. Multimedialna wystawa zachwyca przede wszystkim młodych.

Weltkugelbrunnen
Berliński rzeźbiarz Joachim Schmettau w 1983 roku zaprojektował fontannę Kuli Ziemskiej (Breitscheidplatz). Mieniąca się w słońcu woda spływa po schodkach i figurkach.

Zoo
W najstarszym w Niemczech, mającym już 160 lat ogrodzie zoologicznym żyje ponad 13700 zwierząt, reprezentujących 1437 gatunków. Hitem jest akwarium z halą krokodyli.

INNE MIEJSCA

Alliiertenmuseum
Muzeum prezentuje historię mocarstw zachodnich i Berlina w latach 1945-94. Wrażenie robi berliński most powietrzny z lat 1948-49. Na otwartym terenie turyści mogą oglądać samolot transportowy, jeden z tak zwanych bombowców rodzynkowych.

Botanischer Garten
Na 43 hektarach można podziwiać florę z całego świata. Syberyjska trawa stepowa sąsiaduje z japońskimi wiśniami i niemieckimi warzywami. Atrakcją ogrodu są cieplarnie, w których rosną m.in. lilie wodne, bambusy i palmy. Piękne są także orchidee i kolekcja kaktusów.

Brücke-Museum
W pięknie położonym bungalowie mieści się największa na świecie kolekcja prac ekspresjonistów (Kirchner, Hockel, Bechstein, Nolde), którzy w 1905 roku w Dreźnie zawiązali grupę Brücke.

Chinesischer Garten
Największy chiński ogród w Europie. Na 2,7 ha odwiedzających zachwycają ciekawe krajobrazy z wodospadami, jeziorem, mostkami. Warto zobaczyć ceremonię parzenia herbaty. Na tym sam terenie znajduje się również japoński, balijski i orientalny ogród.

Flughafen Tempelhof
1200m długości i 5000 pomieszczeń – to największy w Europie biurowiec, dowód na monumentalny charakter architektury doby nacjonalizmu. Port lotniczy został otwarty w 1936 roku z okazji olimpiady. Z założenia budynek miał pełnić nie tylko funkcję centrum lotów międzynarodowych, ale także być siedzibą ministerstwa lotnictwa. Od 2008 roku nie lądują tu żadne maszyny, a pomieszczenia wykorzystywane są przez policję i urząd miejski.

Glienicker Park
Cudowne miejsce, w którym niczym książęta elekcyjni i księżniczki, można przechadzać się wśród sędziwych dębów podziwiając Hawelę. 116-hektarowy park zaprojektowany został na początku XIX w. przez P. Lennego i K. Schinkla. Zobaczyć tu można piękne drzewa, włoskie pawilony, fontanny, arkady i podcienie. Szczególne wrażenie robi zaprojektowana przez Schinkla w 1835 roku świątynia, mająca kształt rotundy z korynckimi kolumnami.

Grunewald
Jako największy obszar leśny zachodniego Berlina Grunewald cieszył się popularnością przed zburzeniem muru, dziś nawet w weekendy jest tu spokojnie. Warto tu wpaść by zobaczyć kilka malowniczych jezior, np. Teufelsee. W zamku przy Grunewaldsee znajduje się Muzeum Myślistwa i zbiory malarskie.

Haus der Wannseekonferenz
20 stycznia 1942 w tej willi z widokiem na jezioro, nazistowskie władze z SS debatowały nad szczegółami zagłady żydowskiej. Na parterze znajduje się stała wystawa poświęcona konferencji i jej dramatycznym skutkom.

Jüdischer Friedhof Weissensee
Na tym cmentarzu pochowano ponad 11,5 tys. berlińskich Żydów. Z tego powodu uważany jest on za największą żydowską nekropolię w Europie. O 6 mln Żydów zamordowanych przez hitlerowców przypomina tablica pamiątkowa. Najbardziej znane osoby, które tu spoczywają to Samuel Fischer, Rudof Mosse, a także malarz Lesser Ury. Mężczyźni musza pamiętać o zdjęciu czapki przed wejściem na teren cmentarny.

Pfaueninsel
Pierwotnie na 67-hektarowej wyspie znajdowało się zoo, założone na początku XIX wieku przez Fryderyka Wilhelma III. Obecnie tylko pawie swobodnie biegające po uroczym parku przypominają o początkowym założeniu. Biały, kiczowaty zameczek zbudowano dla kochanki Fryderyka Wilhelma II, Wilhelminy Enke.

Sowjetisches Ehrenmal
W Treptower Park znajduje się największy w Niemczech cmentarz żołnierzy radzieckich. Wrażenie robią nie tylko groby upamiętniające 7 tys. poległych, ale także monumentalna, wysoka na 12 metrów rzeźba z brązu ukazująca żołnierza, który ratuje niemieckie dziecko oraz granitowy pomnik „Matka Ojczyzna”.

Więzienie Hohenschönhausen
Szare budynki, wysoki mur i drut kolczasty – tak wyglądała rzeczywistość więźniów politycznych, przetrzymywanych w jednoosobowych celach, bez kontaktu ze światem zewnętrznym. Zwiedzający oprowadzani są po budynku przez świadków tamtych czasów.

Tierpark Friedrichsfelde
W parku mieszka ok. 8 tys. zwierząt. Początkowo był to park zamkowy. Warto też zwiedzić wzniesiony w 1690 roku pałac.

Wuhlheide
Zielone płuca Berlina to miejsce, które cieszy się popularnością szczególnie wśród rodzin. Jest tu mnóstwo różnorodnych atrakcji, np.: kolej parowa, plac zabaw, centrum rekreacyjno-wypoczynkowe(FEZ), przejażdżki na kucyku, teren do jazdy na deskorolce, stymulatory lotów kosmicznych, występy teatralne i muzyczne.

SPACERY PO MIEŚCIE

ŚLADAMI BERLIŃSKIEJ HISTORII
To, że kiedyś miasto dzielił betonowy mur, drut kolczasty i pola minowe jest już właściwie niezauważalne. Pozostało jednak kilka miejsc, które przypominają o dawnych czasach. Warto wybrać się na spacer wzdłuż dawnej linii muru, szczególnie w dzielnicy Mitte między Checkpoint Charlie i Bahnhof Friedrichstraße. Czas spaceru to 2 godziny.

Spacer zaczyna się od Checkpoint Charlie. Po przejściu granicznym dla przyjezdnych z Zachodu pozostał jedynie mały budynek odpraw i nieproporcjonalnie wielkie fotoportrety rosyjskiego i amerykańskiego żołnierza. W Haus am Checkpount Charlie (muzeum) udokumentowano historię ucieczek i stosunki między stroną zachodnią i wschodnią. Enerdowska policja zabiła 254 ludzi, próbujących przekroczyć strefę graniczną. Stojąc tyłem do worków z piaskiem należy skręcić w lewo w Zimmerstraße, przez której środek przebiegał kiedyś mur. Znajdujący się na rogu budynek to najstarszy barokowy gmach we Friedrichstadt. Powstał on w 1735 roku. Idąc wzdłuż Zimmerstraße mija się domy, które od mury dzieliła odległość 2,5 metra. Lokatorzy wystawiając rękę przez okno znajdowali się już po drugiej stronie. Nie można było tu jeździć samochodem. Miejsce to było rajem dla przestępców gdyż policja, jak i inne służby nie miała prawa przekraczać granicy Wschodniego Berlina, wszelkie interwencje były więc niemożliwe. Po drugiej stronie w budynku z ceglaną fasadą znajdowało się Ministerstwo Spraw Zagranicznych NRD z siedzibą Stasi i składem broni w piwnicy.
Dalej należy kierować się w stronę Wilhelmstraße, by dojść do Martin-Gropius-Bau, gdzie znajduje się jedna z ostatnich blisko 4-metrowych betonowych płyt muru. Fragment jest jednak dość wyszczerbiony, a wszystko za sprawą łowców pamiątek, którzy odłupali z niego wiele kawałków. Największą popularnością cieszyły się te z graffiti. Od strony zachodniej mur był najdłuższą galerią świata. Właściwie każdy artysta za szczyt honoru stawiał sobie ozdobienie go swą pracą. Do najbardziej znanych należą Thierry Nor i Keith Haring. Po lewej można zwiedzić wystawę Topographie des Terrors. Kiedyś na tym teranie znajdowały się siedziby gestapo i SS. Żadne inne miejsce nie ma tyle wspólnego z terrorem, torturami i planowaniem zbrodni.

W Martin-Gropius-Bau, dawnym Muzeum Sztuki Użytkowej, otwartym w 1881 roku i poważnie zniszczonym podczas II wojny światowej, dziś podziwiać można różne wystawy historyczne, naukowe i artystyczne. Miejsce zawdzięcza swą nazwę projektantowi będącemu wnukiem Waltera Gropiusa (znanego architekta, przedstawiciela Bauhausu). Z powodu muru odwiedzający muzeum musieli wchodzić tylnym wejściem. Naprzeciwko (czyli po dawnej wschodniej części) wznosi się budynek we włoskim stylu, który w 1993 stał się Berliner Abgeordnetenhaus, w sąsiedztwie jest również Haus der Minsterien. Obydwa budynki ucierpiały podczas II wojny światowej. Należy uważać na miedziane wypustki w ziemi, które wyznaczają linię muru. Idąc Stresemannstraße dociera się do Potsdamer Platz. Po prawej zobaczyć można jedną z ostatnich wież wartowniczych NRD. Tam, gdzie dziś nieba sięgają wieżowce Sony i Daimler Chrysler, w czasach muru rozciągało się pustkowie o powierzchni 480 tys. metrów kwadratowych, na którym stały tylko dwa budynki: Wienhaus Huth i niewielka pozostałość po hotelu Esplanade. Aż do bombardowania w podczas II wojny światowej było to najruchliwsze miejsce w Europie. Właśnie tu w 1925 roku zainstalowano pierwszą sygnalizację świetlną.

Podążając dalej Eberstraße w kierunku Pariser Platz po prawej mija się tak zwane Ogrody Ministrów z przedstawicielstwami krajów Republiki Federalnej Niemiec. W pobliżu znajduje się także pomnik ku pamięci pomordowanych Żydów. Po dotarciu do Bramy Brandenburskiej warto przeznaczyć chwilkę na odpoczynek i obejrzenie na Raum der Still (północny filar bramy). Trudno uwierzyć, ale jeszcze 20 lat temu nikomu nie wolno było przekroczyć bramy, gdyż znajdowała się na ziemi niczyjej (nienależącej ani do Wschodu ani Zachodu). Z okazji pierwszego wspólnego sylwestra (1998/90) świętowało dookoła bramy ok. 2mln ludzi. Po krótkim odpoczynku w jednej z kawiarenek, należy skierować się w stronę Reichstagu, obecnej siedziby Bundestagu. Widok z jego kopuły jest naprawdę niesamowity. Za budynkiem, od strony Szprewy kiedyś przebiegał mur. Naprzeciwko Reichstagu znajduje się miejsce pamięci „Parlament drzew przeciwko wojnie i przemocy” zaprojektowane przez berlińskiego ekoartystę Bena Wargina w 1990. Spacer najlepiej zakończyć idąc obok głównego studia ARD w kierunku Bahnhof Friedrichstraße.

HISTORYCZNY BERLIN: SPANDAUER VORSTADT
Nazwa mówi sama za siebie. W XVIII wieku dzielnica otrzymała nazwę Spandauer Vorstand (przedmieście od strony Spandau), ponieważ za bramą miejską zaczynała się droga prowadząca do Spandau. Dziś znajduje się tu wiele agencji medialnych, butków i barów. Czas spaceru to około jednej godziny.

W XVIII wieku w Scheunenvirtel (dziś uważane za część Spandauer Vorstadt) u bram Berlina stały stodoły. Wtedy Spandauer Vorstadt pełniło przede wszystkim funkcję centrum rolnictwa i handlu. Po jakimś czasie rozwinęło się tu jednak życie miejskie. Złote lata dwudzieste XX wieku uwarunkowały rozwój kulturalny i rzemieślniczy dzielnicy. Mieszkali tu wyznawcy różnych religii. Dziś dzielnica ta to teatry, pracownie artystyczne, sklepy i kawiarnie.

Spacer zaczyna się przy S-Bahnhof Hackescher Markt. Stacja bardzo dobrze wyznacza dawną granicę – kolej kursuje po fundamentach starych murów miasta. Nazwa pochodzi od Hansa Christopha Friedricha, komendanta miasta, który w połowie XVIII w. zlecił osuszenie bagien. Z komendantem związane jest również Heckesche Höfe (po drugiej stronie placu przed dworcem). Jest to największy w Europie kompleks dziedzińców. Po przejściu przez niego dochodzi się do Sophiestraße. Ulica została wyremontowana w latach osiemdziesiątych z okazji 750-lecia Berlina. Skręcając w lewo po 50 metrach widzi się Sophienkirche z najstarszą barokową wieżą w mieście. Po prawej stronie stoi Handwerksvereinshaus z 1844, w którym siedzibę miała pierwsza samodzielna organizacja robotnicza. W salach może się pomieścić 3000 osób. W latach dwudziestych spotykali się tu komuniści, socjaldemokraci, a także członkowie tak zwanych „związków ringowych”.
Kilka metrów dalej przechodzi się przez bramę do Sophie-Gips-Höfe – miejsca z wieloma agencjami medialnymi, lokalami gastronomicznymi i galeriami. Po przejściu przez dziedzińce dociera się na Gipsstraße, która należy do najstarszych ulic w tej dzielnicy. Nazwa pochodzi od istniejącej tu kiedyś wypalani gipsu. Idąc dalej lewą stroną ulicy można pooglądać dziedzińce wyremontowanych domów.
Po dotarciu na Auguststraße należy skręcić w lewo, by po 50 metrach dojść do Große Hamburger Strastraße. W latach dwudziestych ulica ta była znana z tego, że żyli tu razem Żydzi, protestanci i katolicy. Po prawej widać klinkierową fasadę St-Hedwing-Krankenhaus. Otwarto go w 1888 jako szpital dla starszych ludzi. Nazwa pochodzi od Jadwigi Śląskiej, która w XII wieku pomagała biednym i chorym. Pod numerem 27 żydowska gmina prowadzi gimnazjum. Kiedyś przy szkole znajdował się cmentarz, ale w 1827 roku przekształcono go w park dawnego żydowskiego domu starców. W nieistniejącym już domu SS organizowało deportacje do obozów. Ku pamięci berlińskich Żydów stworzono tablicę i pomnik. Naprzeciwko dawnego cmentarza pod nr 19 znajduje się najstarszy dom w Spandauer Vorstadt. Na końcu Große Hamburger Strastraße trzeba skręcić w lewo w Oranienburger Strastraße by po 100 metrach dojść z powrotem do Hackescher Markt

JEDEN DZIEŃ W BERLINIE

9.00 Motorówka
Mügellsee zaprasza wszystkich, którzy chcą spełnić swe marzenie o romantycznej przejażdżce motorówką po gładkiej tafli jeziora. Licencja nie jest potrzebna, za to konieczne są stroje kąpielowe. Dobrze też zabrać coś do jedzenia.
12.30 Lot balonem
A może tak skusić się na lot balonem? Gondola przyczepiona do jednego z największych balonów świata wznosi się na wysokość 150 metrów. Widoki są niesamowite.
13.00 Lunch
Warto wybrać się na popularną Kastanienallee, zwaną także Casting-Allee. Lokal 103 to idealne miejsce na przerwę na lunch.
15.00 Zakupy
The Korner to najbardziej stylowy Concept Store w Berlinie. Znaleźć tu można dosłownie wszystko: sklepy, zakątki z dobrą muzyką, kawiarnie i bar, dla tych, którzy mają ochotę na drinka.
16.00 Mroczne podziemia
Niepozorne zielone drzwi są wejściem do podziemnego Berlina. Wędruje się labiryntem korytarzy, przez bunkry i podziemne dworce kolejowe. Latarka jest konieczna.
18.00 Odbij piłkę!
Mieszkańcy Prenzlauer Berg uwielbiają odpoczywać przy w Mauerpark. Sportem będącym w modzie jest boule. Wszyscy chętni do gry są absolutnie mile widziani! W trakcie gry można miło pogawędzić.
20.00 Niemieckie Tapas
Zgłodniali gracze powinni skusić się na niemieckie tapas. Schnitzelei oferuje hiszpańskie przekąski w osiemnastu wariantach.
21.30 Śpiew
Struny głosowe gotowe? Mikrofon czeka. W Monster Ronson’s Ichiban Karaoke nie trzeba się niczym przejmować, można wynająć prywatną kabinę i cieszyć się swym śpiewem bez publiki.
23.00 Pozytywne wibracje
Szklana winda zabiera gości na 17 piętro, a tam czeka na nich jeden z najpiękniejszych klubów Berlina – Solar Bar. DJ gra świetną muzykę, a bar serwuje wspaniałe drinki.
Ci, którym to nie wystarcza, powinni wybrać się do Cafe Moskau, gdzie pobawić się można w enerdowskiej scenerii.

PRAKTYCZNE RADY
PRZYJAZD

Samochód
Autostrady są dobrze utrzymane. W centrum obowiązuje zakaz wjazdu dla pojazdów bez specjalnych upoważniających do wjazdu plakietek.

Pociąg
To najwygodniejszy sposób, by dostać się do Berlina. Co godzinę na berlińskie dworce (Berlin-Spandau, Hauptbahnhof i Ostbahnhof) przyjeżdżają szybkie pociągi z całej Europy. Nowy, otwarty w 2006 roku Hauptbahnhof jest największym europejskim dworcem.

Autobus
Z europejskich i niemieckich miast regularnie wyjeżdżają autobusy do Berlina. Nie trzeba się przesiadać, niestety zazwyczaj podróż trawa dłużej niż pociągiem. Berliński główny dworzec autobusowy(ZOB) mieści się w Charlottenburg.

Samolot
Większość samolotów ląduje na Tegel. Stąd w kwadrans dojechać można autobusem do Kurfürstendamm. Drugie lotnisko, Schönefeld przeznaczone jest głównie dla lotów czarterowanych i samolotów w kierunku wschodniej Europy. Po rozbudowie, której koniec zaplanowano na 2011, Schönefeld stanie się centralnym lotniskiem, a Tegel, ze względu na położenie bliskie zamieszkałej strefie, zostanie zamknięte.

BANKI
Co raz więcej banków pracuje w soboty do 14.00. W dni robocze zazwyczaj od 10-17. Z bankomatów korzystać można przez całą dobę.

CENY
Kawa – 2-3 euro za filiżankę w kawiarni
Lody – 2 euro za 2 gałki
Wino – 3-7 euro za butelkę
Döner – 2-2,50 euro
Museum – 4-8 euro muzea państwowe
Autobus – 2,20 euro za bilet

ROWERY I VELOTAXI
By zwiedzić miasto na własną rękę idealnym rozwiązaniem jest rower, który wypożyczyć można w wielu miejscach w centrum. Bardzo praktyczną ofertą jest „Call a bike” – w telefonie należy wybrać nr 07000 522 55 222 (albo wejść na stronę www.callabike.de) i podać nr karty kredytowej. Już po chwilki rower jest do dyspozycji. Opłata początkowa to 5 euro, potem płaci się 8 centów za minutę, ale nie więcej niż 9 euro za cały dzień. By zakończyć przejażdżkę należy oddać rower w wyznaczonym miejscu.
Tym, którzy nie przepadają za jazdą na rowerze na pewno spodoba się velotaxi (riksze). Kursują one (marzec-październik) na dwóch trasach: Kurfürstendamm w kierunku Schöneberg oraz z Potsdamerplatz do Alexanderplatz. Za półgodzinną przejażdżkę trasą na życzenie płaci się 8 euro. Można też po prostu zatrzymać rikszę na ulicy. Pierwszy kilometr kosztuje 5 euro, każdy następny 3.

FITNESS
Od 2004 na Szprewie korzystać można z basenu na statku. Woda nie pochodzi jednak z rzeki, ale z sieci wodociągowej. Ściany statku wyłożone zostały typową dla basenów niebieską folią. W słoneczne dni czas spędza tu mnóstwo osób. Wieczorami można posłuchać muzyki. W lecie bywa i tak, że trzeba poczekać w kolejce. W zimie basen zostaje zadaszony i połączony z sauną.

KAWIARENKI INTERNETOWE
Nie ma problemu z dostępem do Internetu. W Berlinie działa mnóstwo kawiarenek. W centrum jest wiele miejsc gdzie bezpłatnie można korzystać z bezprzewodowej sieci.
Al Hamra
Internet+ fajka wodna i koktajle. 2 euro/1h. Hot spot za darmo.
Log-in-cafe
Do dyspozycji 15 komputerów. Można tu nie tylko surfować po Internecie, ale także skanować, nagrywać płyty i testować gry. 3 euro/1h
Surf&Sushi
Można skorzystać z bezpłatnego wi-fi, a miła obsługa zaserwuje caffe latte i sushi.

KOMUNIKACJA MIEJSKA
W piątek i sobotę prawie wszystkie linie metra kursują całą dobę. Tam gdzie nie jeździ metro dojeżdżają autobusy nocne. S-Bahn kursuje do ok. 1.00 w nocy.
Berlin podzielony jest na 3 strefy. A i B obejmują całe miasto, C to okolice podmiejskie z Poczdamem. Bilet jednorazowy normalny kosztuje 2,20 euro, ulgowy 1,40 a całodniowy 6. W ostatnich latach taryfy dość często się zmieniały, więc warto przed przyjazdem sprawdzić ceny.
Rodzinna karta Welcom-Card pozwala przez 3 dni podróżować za 24,50 euro (cena za dorosłego, który zabrać może ze sobą 3 dzieci do 14 roku życia); cena karty bez uwzględnienia dzieci to 21,50 euro. Welcom-Card kupić można na stronie www.visitberlin.de i punktach sprzedaży S-Bahn, BVG, DB Regio AG, biurach informacji turystycznej oraz w berlińskich hotelach.

POCZTA
Odziały poczty otwarte są od poniedziałku do piątku w godzinach 9.00-18.00, a w soboty do 13.00.
Oto kilka miejsc, gdzie poczta pracuje dłużej:
Filiale im Hauptbahnhof: pon-pt 7.00-22.00, sob-ndz. 8.00-22.00.
Filiale Mitte: pon-pt 6.00-22.00, sob-ndz. 8.00-22.00.

WYCIECZKI PO MIEŚCIE
Najlepszym sposobem na poznanie miasta jest podróż autobusem, szczególnie linią 100 kursującą na trasie Dworzec Zoo – Alexanderplatz.

TAXI
Podstawowa opłata to 3 euro i 1,58 euro za każdy kilometr jeśli trasa nie jest dłuższa niż 7 km. Jeśli jedzie się dalej, to płaci się mniej za każdy kilometr (1,20 euro). Kurs nie dłuższy niż 2km i trwający do 10 minut kosztuje 3,50 euro.

TELEFON
Kierunkowy do Berlina z Niemiec to 030.

KASY TEATRÓW
HEKticket pozawala na zakup biletów tuż przed rozpoczęciem spektaklu za połowę ceny. Filie znaleźć można przy dworcu Zoo. W Karstadt, Hertie, Wertheim i w KaDeWe kupić można bilety na różne imprezy kulturalne.

PODRÓŻOWANIE Z DZIEĆMI
Dzieci uwielbiają duże miasta, w których czeka ich mnóstwo nowych miejsc do odkrycia.

BONBONMACHEREI (fabryka cukierków)
Jak właściwie postają cukierki? W tym warsztacie dzieciaki mogą nie tylko obserwować jak krok po kroku robi się cukierki, ale także w międzyczasie posmakować świeżo zrobionych łakoci. Oczywiści jest także możliwość zakupu gotowych produktów, wybór może przyprawić o zawrót głowy. Przepyszna zabawa.

KINDERBAD MONBIJOU (basen dla dzieci)
Piękny basen położony w centrum Monbijoupark. Korzystać mogą z niego tylko dzieci pod opieką rodziców lub dorosłych. Głębokość nie przekracza 1,30m. Atmosfera sprzyja nawiązywaniu rozmów przy brzegu z innymi rodzicami. Każdy powyżej 15 roku życia musi pozostać na zewnątrz, chyba, że przychodzi z małym dzieckiem.

KINDERINSEL (wyspa dzieci)
Jeśli chce się spędzić trochę czasu bez dzieci, Kinderinsel to najlepsze rozwiązanie. Maluchy są pod dobrą opieką. Można je tu zostawić nawet na noc. Kompetentne opiekunki i przyjemna, pogodna atmosfera gwarantują dobry humor i świetną zabawę podopiecznym.
Oferta przeznaczona jest dla rodziców dzieci w wieku 6-14lat.

LEGOLAND DISCOVERY CENTRE
Żyrafa z 30 tys. klocków Lego wskazuję drogę do Legolandu w Sony-Center. Dżungla ze zwierzętami i roślinami stworzona ze słynnych klocków robi ogromne wrażenie. Tak samo jak Reichstag i Brama Brandenburska w skali 1:45. Legoland z pewnością zafascynuje zarówno dzieci jak i dorosłych. Oczywiście można też zbudować coś samemu.

MACH MIT! MUSEUM
Regał do wspinaczki, sklepik z mydełkami, łąka do pełzania – w muzeum dla dzieci znaleźć można mnóstwo zabawnych rzeczy, które tylko czekają aż ktoś je wypróbuje. W warsztatach dzieci mają okazję pomajsterkować, zobaczyć jak idzie im garncarstwo, czy też wystąpić w teatrze. Organizowane są także wystawy tematyczne. Jest także atrakcja dla dorosłych – mogą oni spokojnie posiedzieć w kawiarni.

MUSEUMSPÄDAGOGISCHER DIENST
Prawie wszystkie państwowe muzea regularne organizują przedstawienia i warsztaty dla dzieci. Muzeum Instrumentów Muzycznych zaprasza na bajkę „Piotruś i wilk” połączoną z poznawaniem instrumentów. Opiekunowie posiadają wykształcenie muzyczne, pedagogiczne oraz w zakresie sztuki. Świetnie dają sobie radę z dziećmi i potrafią je naprawdę zaciekawić.

WYCIECZKI PO MIEŚCIE
Poprzez wspaniałą zabawę dzieci odkrywają Berlin. Maluchy wcielają się w bohaterów znanych powieści i np. jako detektywni poznają historię i kulturę miasta.

WYCIECZKI
Okolice Berlina to nie tylko lasy i jeziora, ale także wspaniałe rezydencje.

BAD SAAROW
Niegdyś wytworne miejsce dla szukających odpoczynku latem, dziś przyciąga ze względu na willową architekturę i kąpielisko termalne. Do oddalonego o 60km na południowy wschód Bad Sarrow można dostać się pociągiem i samochodem. Na zwiedzenie tej perły „brandenburskiego morza”, jak nazwał Scharmützelsee (największy zbiornik wodny Brandenburgii) Theodor Fontane, trzeba poświęcić cały dzień.

Z berlińskich dworców co godzinę odjeżdża regionalny ekspres do Fürstwalde (tam należy się przesiąść). Jadąc samochodem trzeba udać się w kierunku Könings Wusterhausen i jechać drogą A10 lub A12 do Fürstenwalde-West. Stamtąd jeszcze 6km i jest się w Bad Saarow. Kupcy nieruchomości już na przełomie XIX i XX wieku interesowali się tymi terenami. Bank Landbank AG zakupił lasy należące do dóbr rycerskich Saarow i Pieskow. Zamierzano wybudować tam letnie rezydencje dla berlińskiej elity finansowej. Po 1914 roku powstało kąpielisko borowinowe, a w 1927 udostępniono źródła lecznicze. W tym samym czasie teren przystosowano do gry w golfa, zbudowano także korty tenisowe. Ciągnące się z północy na południe jezioro było idealne do żeglowania, tak więc zaczęto organizować tu międzynarodowe regaty. Te wszystkie zabiegi sprawiły, że Bad Saarow zaczęli odwiedzać prominenci. Bogacze kupowali domki letniskowe nad brzegiem jeziora. Posiadaczami wielu willi byli Żydzi. W czasach nazizmu wiele budynków zamieniono w sanatoria. Prawie wszystkie domy podziwiać można do dziś i znów lśnią one swym dawnym blaskiem. Spacerując promenadą nad brzegiem jeziora po prostu nie wiadomo gdzie kierować wzrok. Z jednej strony zachwyca jezioro z drugiej wspaniałe rezydencje. Po II wojnie światowej Bad Saarow częściowo przekształc

zamknij