Cypr

Słoneczna wyspa
Cypr to wyspa, na której prawie zawsze świeci słońce. Klimat sprzyja uprawianiu przeróżnych sportów, a doskonała kuchnia i wyposażenie hoteli zachwyca turystów. Długie plaże, dzikie wybrzeża klifowe oraz relikty historii sprzed 9 tys. lat kuszą swoim urokiem. Gotyckie katedry, tureckie meczety, bizantyjskie kościoły i kl... czytaj dalej

Słoneczna wyspa
Cypr to wyspa, na której prawie zawsze świeci słońce. Klimat sprzyja uprawianiu przeróżnych sportów, a doskonała kuchnia i wyposażenie hoteli zachwyca turystów. Długie plaże, dzikie wybrzeża klifowe oraz relikty historii sprzed 9 tys. lat kuszą swoim urokiem. Gotyckie katedry, tureckie meczety, bizantyjskie kościoły i klasztory i zamki krzyżackie należą do bogatego dziedzictwa kulturowego wyspy, na której według legendy mieszkała bogini miłości –Afrodyta. Dobra sieć autostrad umożliwia całodniowe wycieczki do wszystkich części wyspy, a dobrze oznakowane szlaki zachęcają do wędrówek.
Cypr leży na wschodzie Morza Śródziemnego i jest o połowę mniejszy od niemieckiej Hesji. Greccy Cypryjczycy zwą ją Kipros, a tureccy Kibris. Od 1974 roku, czyli zjednoczenia wyspy, na terenach południowych zasiedlali się ludzie pochodzący z Grecji, a na północy ¬– z Turcji. Od czasu przystąpienia Południowego Cypru do Unii Europejskiej w 2004 roku, granice dla turystów otworzyła się, muszą oni jednak przestrzegać określonych przepisów. Cypr to idealne miejsce na urlop nad Morzem Śródziemnym czy w jakiejkolwiek innej części wyspy. Miejscowa ludność jest bardzo gościnna, a morze i plaże zachwycają czystością.

Wybrzeża
Kilometrowe plaże ciągną się wzdłuż prawie całego wybrzeża wschodniego, na północ od Famagusta i wzdłuż południowego wybrzeża przy Larnaka. Wiele piaszczystych zatok mieści się przy Agia Napa i na zachód od Pafos, w pobliżu Limassol i na północy (blisko Keryneia). Plaże żwirowe znajdują się na wybrzeżach Polis. Nie brakuje też stromych klifów, np. pomiędzy Kourion a skałami Afrodyty. Na wybrzeżu południowym leżą trzy duże miasta: Limassol (162 tys.) Larnaka (72 tys.) i Pafos (40 tys.). Są bardzo nowoczesne i zadbane.
Praktycznie we wszystkich hotelach, restauracjach i sklepach można rozmawiać po angielsku. Karty dań są dwujęzyczne, a niemiecki staje się trzecim językiem. Obecność języka angielskiego i dobra organizacja na wyspie są z pewnością skutkiem długiego panowania brytyjskich władców na tych terenach. Od 1878 do 1960 roku o losach wyspy decydował Londyn. Co więcej do 1992 r. Republika Cypryjska nie posiadała własnego uniwersytetu, wiele młodych ludzi studiowało w Wielkiej Brytanii i USA, wielu też ludzi pracowało w Zjednoczonym Królestwie. Brytyjskie stacje wojskowe wciąż znajdują się obszarach pomiędzy Limassol i Pafos oraz między Larnaka a Agia Napa (pracują w nich obywatele Cypru). Na Cyprze zamieszkuje około 20 tys. Brytyjczyków.
Przez lata historii Cyprem rządzili obcy władcy. Pierwsi osadnicy pojawili się przed 9 tys. lat, ich kamienne szałasy tworzyły wioski, których pozostałości można zobaczyć w Choirokoitia. Wszędzie obecne są ślady historii. Według mitologii to tutaj narodziła się Afrodyta i po raz pierwszy stanęła na piaszczystej plaży. Tutaj, w łaźni Afrodyty, spotykała ze swoimi kochankami. W czasach średniowiecznych Pafos stało się znaczącym celem pielgrzymów średniowiecznego świata. Odwiedzali oni sanktuarium bogini miłości, a Cypr uchodził za „Wyspę Afrodyty” (nazwę tę można znaleźć w wielu folderach reklamowych). Niedaleko od Pafos, w Kourion czczono boga Apollina. W jego świątyni zachowały się głównie budowle z czasów rzymskich. Z tamtej epoki pochodzi również antyczny teatr rzymskiego miasta Kourion, w którym wciąż można oglądać spektakle teatralne i muzyczne. Przedstawienia odbywają się także w antycznym Odeonie.
Pafos przypomina ogromny park archeologiczny, znajdują się tu bardzo dobrze zachowane rzymskie mozaiki, groby i kolumna, przy której wychłostano niegdyś św. Pawła. Wraz przybyciem Apostoła, na Cyprze pojawiło się chrześcijaństwo. Szczególnie interesujące dla turystów mogą okazać się kościoły znajdujące się w górach Troodos. Ich pokryte dachówką dachy sprawiają, że przypominają one stodoły. W wielu z nich zachowały średniowieczne malowidła ścienne, które wpisano na listę Skarbów Narodowego Dziedzictwa UNESCO.
Troodos i Pendedaktilos, zwane też górami Keryneia. Pendedaktilos rozciąga się wzdłuż północnego wybrzeża na ponad 100km i sięga aż 1026 m. Troodos (o średnicy 60 km i wysokości 1951 m) zajmuje cały zachód i kawałek części południowej. Na szerokiej równinie pomiędzy tymi górami leży Nicosia. Góry Troodos składają się z różnych pasm. W dolinach rzecznych kwitną drzewa owocowe i orzechowca, a na wys. tysiąca metrów uprawia się winorośl. Starodawne busy jeżdżą do wszystkich wiosek (np. Pano Platres i Kakopetria), które są świetnie nastawione na turystykę.
Podczas jazdy przez doliny górskie można napotkać opuszczone wioski, w których aż do 1974 roku mieszkali Cypryjczycy pochodzenia tureckiego. Opuścili je jednak po tureckiej inwazji w lipcu 1974. Wojna trwała miesiąc. Przyczyną była militarna grecka dyktatura (doprowadziła do awanturniczej próby zamachu stanu na władcę Makariosa III, który chciał przyłączyć Cypr do Grecji). Interwencja Turków spowodowała spore przesiedlenia ludności tureckiej i greckiej.
Na podstawie planu przygotowanego przez Sekretarza Generalnego ONZ, Kofi Annan, próbowano zjednoczyć wyspę, jednak 75,8 % greckich Cypryjczyków sprzeciwiło się temu projektowi , według nich plan nie dawał wystarczającej gwarancji bezpieczeństwa i nie uznawał całkowitej suwerenności Cypru. Do dziś nie ma porozumienia między stronami.

Warto zobaczyć
Agia Napa i Larnaka
Regiony pomiędzy Larnaka i Agia Napa kształtuje gospodarka rolna. Pomiędzy górami Troodos, równiną Mesaoria a morzem leży cypryjski teren pagórkowaty. Dominują tutaj płaszczyzny i gołe góry stołowe, które w okresie letnim i jesiennym mogą sprawiać wrażenie opustoszałych. U wybrzeży znajdują się rozległe piaskowe plaże Cypru Południowego. Najbardziej znaczącym miastem tego regionu jest Larnaka, stale konkurująca z Agia Napa. Pomiędzy Agia Napa i Famagusa leży bardzo znana wypoczynkowa miejscowość Paralimni-Protaras. Ludzie zamieszkujący te tereny utrzymują się nie tylko z turystyki, ale także z gospodarki rolnej. Pomiędzy Larnaka i Agia Napa hoduje się bardzo smaczną odmianę ziemniaków, które wysyłane są na eksport. Ponadto uprawia się oliwki, zboże, melony, warzywa i winorośl. O nawadnianie w okolicy Agia Napa troszczą się liczne wiatraki, które pompują wody gruntowe na pola. Można tu nawet spotkać cieplarnie, w których hoduje się kwiaty, pomidory i nowalijki.

Agia Napa
Agia Napa to miejscowość wypoczynkowa na południowym wschodzie wyspy, powstała po roku 1974. Wcześniej na tym terenie znajdowały się siedliska rybaków i rolników, których proste chaty rozproszone były na całym obszarze. Agia Napa jest dość młodym miastem. Jedyną starą budowlą w mieście jest średniowieczny klasztor, wokół którego powstało nowe centrum. Obraz portu rybackiego, z którego widok rozciąga się na długie, pokryte niskimi wydmami plaże, przypomina sielankę. Pomiędzy połową kwietnia i końcem października do Agia Napa przyjeżdżają młodzi wczasowicze, którzy kochają uprawiać sport, bawić się w klubach, jak i wypoczywać na plażach. Zimą Agia Napa zamienia się w oazę spokoju, wtedy większość dyskotek i barów jest zamknięta, a restauracje otwierane są tylko w weekendy.

Larnaka
To miasto cypryjskiego przemysłu ropy naftowej. Szeroka piaszczysta plaża leży bezpośrednio przed nadbrzeżna promenadą w centrum. Za nią rozciąga się stare miasto z wąskimi uliczkami handlowymi. Dalej znajduje się pas domów mieszkalnych i firm powstałych w ostatnich 25 latach. Na zachód od portu rybackiego i na wschód od portu ropy naftowej zaczynają się kolejne piaszczyste, kilometrowe plaże, wzdłuż których ciągną się hotele. Na terenie dzisiejszej Larnaki mieściło się antyczne miasto Kiti, które istniało od epoki brązu aż do czasów wczesnochrześcijańskich. Niestety niewiele z niego pozostało. W średniowieczu Larnaka była miastem o dużym znaczeniu gospodarczym i handlowym, ze względu na znajdujące się tu słone jezioro i port.

Limassol
Limassol (po grecku Lemasos) leży dokładnie w centrum cypryjskiego południowego wybrzeża. Za pasem przybrzeżnym wznoszą się góry Troodos, najwyższy szczyt górski – Olimp – przy dobrej pogodzie jest bardzo dobrze widoczny. W samym Limassol linia brzegowa jest płaska, natomiast na wschód i na zachód od miasta przeważają wybrzeża klifowe i skalne. Wysunięty w morze półwysep Akrotiri należy do Wielkiej Brytanii i służy jako militarne lotnisko. Na terenie półwyspu znajduje się drugie duże słone jezioro Cypru.
Limassol (drugie, co do wielkości na Cyprze) jest miastem bardzo nowoczesnym, które wciąż się rozwija. Stare miasto jest podrzędnego znaczenia. Mieszkańcy Limassol są w ciągłym biegu, ciągle załatwiają interesy. Tu też rozwijają się różne przedsiębiorstwa. Miastu brakuje urlopowej aury, która wyróżnia np. Larnaka. Limassol posiada największą liczbę winiarni na Cyprze. Tutaj warzy się piwo, destyluje ouzo i brandy oraz produkuje likier. Najważniejszym punktem miasta jest port, gdzie przycumowane statki na redzie są stałym elementem krajobrazu. Turystyka koncentruje się na wschodnim wybrzeżu miasta, gdzie niestety prawie wcale nie ma plaż. W zamian znajdują się rozległe ogrody hotelowe z basenami.

Nicosia
Od czasu przystąpienia Południowego Cypru do państw członkowskich UE do Nikozji można podróżować swobodnie. Mimo to miasto zostało podzielone na dwie części. Stolicę Cypru (i okolice) zamieszkuje ponad ¼ Cypryjczyków. Nazwa miasta jest wywodzi się z Wenecji. Po grecku Nikozja to Lefkosia, po turecku zaś Lefkora.
Stolica Cypru leży na równinie Mesaoria pomiędzy górami Keryneia na północy i górami Troodos na południowym zachodzie. Szczyty Keryneia, jak i łagodne wzniesienia gór Troodos są bardzo dobrze widoczne z Nikozji. To położenie na równinie umożliwia miastu ciągły rozrost. Osiedla mieszkalne, budynki rządowe i dzielnice przemysłowe rozprzestrzeniają się w bardzo szybkim tempie. Turystyka ma tutaj podrzędna rolę, ponieważ większość zwiedzających przybywa tu przeważnie tylko na jeden dzień.
Nikozja pozostaje jedyną podzieloną stolicą w Zjednoczonej Europie. Zielona linia, zwana linia demarkacyjną, dzielącą Cypr wciąż istnieje. Mimo to w mieście można poruszać się swobodnie, ale przejście z Północy na Południe jest możliwe tylko w określonych punktach kontrolnych (check pointach). Stare miasto otocza 5 km mur w kształcie koła, który otacza historyczne centrum Nikozji. Znajdujące się tu kościoły, meczety, stare budynki mieszkalne, bazary i uliczki handlowe są turystycznym sercem miasta.

Pafos
Największe miasto Cypru Południowego jest bardzo miłym i otwartym miejscem na wyspie. Drugim, co do wielkości jest Polis, które wcale nie jest większe od dużej wioski. Dopiero od połowy lat 80. turystyka zyskała na znaczeniu. Hotele są bardzo ekologiczne, a klimat na zachodzie jest łagodny i zrównoważony, dlatego w okolicach Pafos można nawet hodować banany. Poza rozmaitymi owocami kwitną tu także orzechy ziemne i tabaka. Na zboczach za wybrzeżem rosną gaje oliwne i drzewa karbowe, a w górach można znaleźć rosnącą winorośl. Obszary Pafos zdają się być zupełnie nienaruszone przez przemysł, a natura pozostała nietknięta. Znajduje się tu większość lasów, a półwysep Akamas jest prawie bezludny. Na jego piaszczystych plażach żółwie morskie składają jaja. Przez te dziewiczą część natury prowadzą malownicze ścieżki wędrowne. Obręb Pafos jest regionem historycznym. W czasach antycznych był królestwem, na którego terenie stało sanktuarium Afrodyty, a w okresie ptolemejskim i rzymskim Pafos rządzili namiestnicy z całej wyspy.
Tawerny i hotele stoją bezpośrednio obok średniowiecznych budowli, które znajdują się w całym mieście. W najładniejszych i najdroższych tawernach (przy porcie rybackim) siedzi się dokładnie tam, gdzie kiedyś przed 2 tys. lat na ląd przybyli pielgrzymi, a także w miejscu, gdzie kiedyś budowano słynne cedrowe statki.
Pafos jest dzisiaj wyraźnie podzielony na 3 części – część portową Kato Pafos, część starożytnego miasta Ktima (zbudowane za czasów tureckich) oraz Palaia Pafos, część , którą już w starożytności zastąpiła nazwa Nea Pafos.

Troodos
Patrząc z daleka trudno uwierzyć, że najwyższy szczyt gór Troodos – Olimp – ma prawie 2000 m. Będąc w Nikozji czy w Limassol, odnosi się wrażenie, że widok obejmuje całe góry, a wysokość szczytu wydaja się znacznie mniejsza. Troodos sprawiają wrażenie gór średnich bez stromych ścian skalnych, przypominają raczej pagórki pokryte lasami. Dopiero wędrując po Troodos można się przekonać jak bardzo są obszerne i spiętrzone. Z wielu szczytów rozpościera się rozległy widok aż do morza i na płaszczyznę Mesaoria, przy pogodnych dniach można nawet zobaczyć góry Keryneia. W tutejszych wioskach życie płynie jeszcze spokojniej niż na wybrzeżu. W odosobnionych miejscach można natrafić na wciąż zamieszkałe klasztory oraz zabytkowe kościoły.
Na obszarze Troodos znajduje się wiele dróg asfaltowych i leśnych, które przede wszystkim służą leśnej gospodarce i ochronie przeciwpożarowej. W kilku wioskach można znaleźć hotele, prawie wszędzie są kawiarnie i tawerny. W okolicy Olimpu znajduje się wiele bardzo dobrze oznakowanych szlaków.
Wypoczynek w cypryjskich górach jest świetną alternatywą. Wypożyczonym autem łatwo dostać się nad morzem. Ludzie w Troodos raczej nie utrzymują się z turystyki. Tubylcy, którzy nie pracują w przybrzeżnych miastach pracują przy uprawie winorośli, owoców oraz hodowli bydła. Górnictwo, które do niedawna jeszcze odgrywało tu dużą rolę, po prostu zamarło (już dziś, choćby z powodów zdrowotnych, nie wydobywa się chromu i azbestu).

Cypr Północny
Północna część wyspy jest tak samo piękna jak Południe. Pomiędzy lipcem 1974 a majem 2004 można ją była zwiedzić tylko podczas jednodniowych wycieczek organizowanych na własną rękę. Jeśli ktoś chciał spędzić urlop na Cyprze Północnym, musiał sam zorganizować sobie podróż, polecieć do Turcji i dopiero tam przesiąść się na samolot, co trwało przynajmniej 6-7 godzin. Sytuacja zmieniła się po przystąpieniu Cypru Południowego do UE w 2004. Od tego czasu każdy może spędzać swoje wakacje na dowolnym obszarze wyspy. Wciąż jednak greccy Cypryjczycy wymagają od turystów, by wjeżdżali do kraju od strony Cypru Południowego, zatem przy rezerwowaniu biletów lotniczych trzeba brać pod uwagę lotnisko w Larnaka i Pafos.
Krajobraz Cypru Północnego kształtowany jest przez góry Keryneia, które osiągają wysokość do 1000 m przy wybrzeżu północnym, na tym obszarze przypominają Alpy ze stromymi skalnymi zboczami i szczytami. Na półwyspie Karpass przechodzą one w delikatny pagórkowaty krajobraz.
Keryneia i Famagusta są, poza północną częścią Nikozji, jedynymi miastami Cypru Północnego. W wielu miejscach krajobraz Północy zachował swój pierwotny charakter i przypomina wielką sielankę. Od 2004 roku zaczęto tu bardzo dużo budować. Zurbanizowane tereny rozciągają się od Lapta aż do Esentepe (wzdłuż wybrzeża północnego) i rozprzestrzeniają się od Famagusa po Bogaz przy wybrzeżu wschodnim. W tych częściach znajdują się prawie wszystkie letnie hotele Cypru Północnego. Swój pierwotnych charakter zachował natomiast półwysep Karpass. Jest tam zaledwie kilka hoteli.

Famagusta
Famagusta do 1974 roku była najbardziej znaczącym portem znajdującym się na wyspie. Tutaj koncentrowały się prawie wszystkie hotele Cypru. W średniowieczu Famagusta odgrywała ogromną rolę gospodarczą i była ważniejsza nawet od Nikozji. W XIV wieku zamieszkiwało ją ponad 70 tys. mieszkańców. Handel z Azją i Afryką Północną kwitł i przynosił miastu wielki dobrobyt. Szlacheccy mieszkańcy byli bardzo bogaci i fundowali liczne kościoły, których ruiny można oglądać do dziś. Tworzą one miezwykły kontrast do bazarowych uliczek i minaretów powstałych z chrześcijańskich świątyni.

Keryneia/Girne
W odległości ok. 25 km od Nikozji (po drugiej stronie łańcucha górskiego Keryneia) leży najładniejsze miasto Cypru, którego turecka nazwa brzmi Girne. Na centrum składa się kolisty basen portowy z czasów weneckich. Brzeg zapełniają kawiarnie i restauracje, za nimi znajduje się wiele bardzo starych domów. Potężna twierdza zajmuje jedną stronę portu. W obszarze starego miasta wznoszą się wieże kościelne i minarety. Zaraz za miastem rozciąga się krajobraz stromych gór. Przypominające Alpy szczyty gór Pendedaktilos są oszałamiające. Wąską równinę wzdłuż wybrzeża północnego porastają drzewa cytrusowe. W okolicy Keryneia przy zboczu góry leży wioska Bellapais z ruinami gotyckiego opactwa. Objazd prowadzący ulicą do Nikozji zaprowadzi wycieczkowiczów do krzyżackiego zamku Sankt Hilarion.

Wycieczki
Góry Troodos
Ci, którzy spędzą przynajmniej jeden dzień w górach, będą chcieli tu wrócić. Spokojne wioski, wspaniałe kościoły i klasztory oraz świeże leśne powietrze po prostu urzekają!
Jadąc autostradą nr 28 widać drogowskazy do Platres. Wzdłuż trasy znajdują się jeziora, widać także Olimp. Chwilę za Trimiklini droga rozwidla się. Kierując się na Nicozję i potem Troodos, mija się teren kopalni odkrywkowej, w której jeszcze do lat 80. wydobywano azbest. Kręta ulica prowadzi dalej w górę wzdłuż lasu i wielu miejsc piknikowych. Charakterystycznymi roślinami tutaj są dęby korkowe, sosny i krzewy truskawkowe. Na wysokości 1700 m znajduje się przysiółek Troodos. Dalej droga prowadzi do słynnego ze swoich smacznych jabłek Prodromos, a później do stacji klimatycznej Pano Platres. Warto zatrzymać się tu na obiad i zamówić pstrąga w leśnej restauracji Psilo Dendro. Ciekawym miejscem może okazać się także wioska właścicieli winnic Omodos. Po zwiedzeniu klasztoru i spacerze wzdłuż romantycznych uliczek, trzeba zatrzymać się na kawie na najładniejszym placu wyspy. Obowiązkowo!
W drodze powrotnej z Omodos, zjeżdżając w dół przez dolinę rzeczną Diarizos obok wybrzeża rozciągają się przepiękne krajobrazy. W dolinie znajdują się wioski zamieszkałe już tylko przez hodowców bydła i pasterzy owiec i kóz.

Przemierzając zachód
Region wokół Pafos uchodzi za ojczyznę bogini miłości – Afrodyty. Będąc w tym regionie warto wypożyczyć samochód na jeden dzień ruszyć śladami pięknej bogini. Trasa od skał Afrodyty aż do Pafos wynosi ok. 140 km.
Punktem startowym jest skała Afrodyty. Podobno tutaj antyczna bogini wyłoniła się z morza. Stąd do żyznej równiny Pafos prowadzi stara przybrzeżna trasa na zachód. Po chwili drogi nad zboczem niskiej góry stołowej wyłania się niewielka twierdza Covocle. Jadąc tą samą trasą dociera się do Geroskipou. Na zwiedzanie Pafos trzeba poświęcić cały dzień, dlatego ta wycieczka omija główne miasto i prowadzi w kierunku Polis. Tuż za Pafos znajduje się klasztor Agios Neofytos. Główna ulica prowadzi dalej zboczami w górę, które pokrywają ceratonie (rodzaj drzewa) oraz ogrody winne. Ulica prowadzi w dół do wybrzeża północnego, przechodzi przez gaje pomarańczy i pola tytoniowe aż w końcu doprowadza do Polis. Następnie podróż prowadzi przez wyjątkowo piękny przybrzeżny krajobraz do kąpielisk Afrodyty. Droga powrotna może wieść przez pierwsze wioski na tych ziemiach. W Drouseia w pierwotnym stanie zachowały się tawerny. Z tego powodu warto wstąpić także do Kathikas. Tuż po zmroku, kiedy w Pafos zapalają się pierwsze latarnie, widok jest naprawdę niezwykły.

W drodze na Karpass
Podczas tej podróży zwiedzić można najpiękniejszą plażę Cypru północnego, a także wioski, w których mieszkają razem Cypryjczycy greccy i tureccy. Na wschód od Ueni Iskele/Trikomo spotykają się drogi z Nicozji i Famagusty. Wzdłuż wybrzeża trasa wiedzie do Bogazi, gdzie przy porcie rybackim można zrobić sobie postój i trochę popływać. Za Ziyamet/Leonarissio znajduje się stacja benzynowa, tuż przed nią trzeba skręcić w prawo w kierunku Boltasli. W mieście tym stoi kościół Panagia Kanakaria z XII wieku, niestety nie udostępniony zwiedzającym. Dalej co rusz trafić można do biednej wioski zamieszkałej przez wschodnich Anatolijczyków i Kurdów oraz do Kaleburnu, w którym mieszkają tureccy Cypryjczycy. Droga asfaltowa prowadzi przez małe, przepiękne doliny do Dipkarpaz/Rizokarpaso, głównej miejscowości wyspy. Tu zaczyna się dolina. W krajobraz wpisują się dzikie osły pasące się na skraju drogi i pasterze pilnujący swoich trzód. Rozwidlenie tej samej ulicy prowadzi do tawern przy Golden Beach. Kilka kilometrów dalej znajduje się klasztoru św. Andrzeja Apostoła, popularne miejsce pielgrzymek greckich Cypryjczyków. 1300 m dalej asfaltowa droga kończy się przy restauracji Sea Brd, gdzie można przenocować i skosztować smacznej kuchni. W drodze powrotnej warto wybrać się do kościoła Agios Fylon zbudowanego na planie greckiego krzyża z precyzyjnie wyśrodkowanym sklepieniem. Jadąc wzdłuż plaży dociera się do kąpieliska morskiego Yenierenköy/Aigialousa. Droga powrotna prowadzi przez Ziyamet w kierunku Famagusta.

Podróżowanie z dziećmi
Cypr jest wyjątkowo przyjaznym krajem dla dzieci. Grecka serdeczność łączy się z brytyjską starannością. Prawie każdy właściciel lokalu zapewnia krzesełka dla dzieci, a wypożyczalnie aut ¬– foteliki dziecięce. W supermarketach dostać można wszelkie potrzebne akcesoria dziecięce, od pieluszek po specjalne obiadki w słoiczkach czy mleko. Niezależnie od pory dnia dzieci mogą siedzieć w restauracjach, na pewno nie będą się nudzić. Wyjątkiem są bary hotelowe, gdzie wieczorami dzieci po prostu nie mogą wejść. Południe Cypru jest pod względem oferowanych atrakcji dla najmłodszych jest zdecydowanie lepiej rozwinięte od Północy.
Agia Napa i Larnaka

Camel Park
Aż do drugiej wojny światowej dromadery były ważnym środkiem transportu na Cyprze. Dziś wielbłądy spotkać można w Kamelpark przy Mazotos i są ciekawą atrakcją turystyczną.
Luna park
W Nagia Napa znajduje się wiele atrakcji dla starszej i młodszej młodzieży. Starsi mogą wybierać z szerokiej oferty dyskotek, dla młodszych idealnym miejscem będzie Luna Park – park rozrywki z karuzelami, diabelskim młynem i wieżą do skoków bungee (Bungie Rocker).
Waterworld
Najładniejszy i największy park wodny Cypru leży na skraju miasta Agia Napa. Głównym elementem obiektu jest koń trojański, od którego odchodzą liczne zjeżdżalnie. Wiele z nich ma 150 m długości, w basenie z falami są wytwarzane wodne bałwany o wysokości 1 m, a małymi okrągłymi pontonami można przemierzyć tzw. Rzekę Odyseusza.

Limassol
Water Mania
Również w Limassol znajduje się park wodny, który jest nieco mniejszy niż ten w Agia Napa. Główną atrakcją Water Manii są oczywiście ogromne zjeżdżalnie.

Nicosia
Park Strusi
Przy małej wiosce Agios Ioannis Malountas znajduje się duża farma strusi (ok. 20 min drogi samochodem od Nicozji), na której każdy może przyjrzeć się tym wielkim nielotom, a przy okazji czegoś się o nich dowiedzieć. W sklepach z pamiątkami sprzedawane są strusie jaja i pióra oraz gadżety ze strusiej skóry.
Trenaki
Zwykły spacer po stolicy Cypru nie jest zbyt dużą atrakcją dla dzieci, ale na pewno spodoba im się przejażdżka trenaki, czyli mini pociągiem na gumowych kołach, który oferuje najmłodszym wycieczkę po starym mieście.

Pafos
Waterpark Afrodyty
Również urlopowicze w Pafos mogą wybrać się do Aquaparku. Na terenie zajmującym ok. 35 tys. m² przy brzegu Geroskipou znajduje się wodny park rozrywki z ogromnymi zjeżdżalniami.
Oldtimerbus
Jeszcze przed kilkoma laty z każdej wioski kursował starodawny bus z typowym bagażnikiem na dachu. Oldtimery jednak zastąpiono nowoczesnymi autobusami. W Pafos jedno z biur podróży zakupiło staromodny autobus i organizuje przejażdżki w kierunku półwyspu Akamas.

Troodos
Park z osiołkami
Cyprus Doney Sancturay ma na celu dobro tych zwierząt. Nie można karmić osiołków ani na nich jeździć, można za to dokładnie przyjrzeć się ich życiu i dofinansować instytucję. Na terenie park znajduje się sklep z pamiątkami i miejsce piknikowe.
Wędrówka wzdłuż górskiego potoku
Wędrówka po górach Troodos nawet znudzonym ciągłym chodzeniem dzieciakom przyniesie sporą frajdę. Droga prowadzi wzdłuż potoku (około 3 godzin marszu), który nie raz trzeba będzie przemierzyć przeskakując po ruszających się kamieniach. Niektórzy na pewni zmoczą sobie buty i skarpetki. Pełna potoków dolina jest tak zielona, że przypomina puszczę, a trasa wędrówki to wąska ścieżka. W połowie drogi znajduje się najpotężniejszy wodospad Cypru Caledonia . Warto wziąć ze sobą kartki papieru, zrobić z nich łódki, puścić na wodę i śledzić ich szybki spływ. Po wyprawie można wybrać się na obiad w leśnej restauracji Psilo Dendro, gdzie pomiędzy stołami przechadzają się kurczęta, a pstrągi przyrządzane są po mistrzowsku. Wędrówkę najlepiej zacząć od drogi asfaltowej oddalonej 7km od Pano Platres. Niestety nie dojeżdża tam żaden autobus.


Na co warto uważać?

Nawet na Cyprze na turystów czyhają pułapki, których można uniknąć. Warto uważać na:
- Jednodniowe rejsy
Niektóre biura podróży i kierownicy wycieczek próbują namówić urlopowiczów na jednodniową wycieczkę do Ziemi Świętej czy do Piramid w Gizie. Nie ma co ulegać pokusie tych atrakcji, bo Cypr i tak ma wystarczająco wiele do zaoferowania. Poza tym kierowników wycieczek do Izraela czy Egiptu bardziej interesuje prowizja z zakupów pamiątek niż oprowadzanie turystów.
- Handel
W Pano Lefkara każdy wczasowicz ma wrażenie że trafił na czas wyprzedaży. Wysokie obniżki są tam właściwie przez cały rok, dlatego nie ma co ekscytować się tym wszystkim. Drobne zakupy w zupełności wystarczą.
- Szacunek
Bez zakrytych ramion, w krótkiej spódnicy lub spodniach nikt nie zostanie wpuszczony do klasztoru, kościoła czy meczetu. Przed wejściem do meczetu należy ściągnąć buty. Pamiętając o szacunku w kościołach nie wypada krzyżować rąk na plecach, pokazywać palcami na ikony i odwracać się plecami do ikonostasu . Również mnisi i zakonnicy mają swoją sjestę, dlatego pora obiadowa nie będzie najlepszym czasem na zwiedzanie świątyni czy klasztoru.
- Północ i południe
Może to niektórych zdziwi, ale chcąc przenocować na południu wyspy nie powinno się chwalić planami wyjazdowymi na północ, czy też wspominać o noclegach w Keryeia czy Famagusta. Ponad połowa Cypryjczyków z południa uważa, że północny obszar zupełnie nie nadaje się na nocleg, po prostu trzeba to uszanować.
- Gościnność
Zaproszenie na herbatę to bardzo miły gest, dlatego pijąc z kimś ten gorący, aromatyczny napar nie wypada wstać od stołu dopóki herbata nie wystygnie. Niestosowne jest także dawanie napiwku Cypryjczykowi, który pomógł i wskazał drogę. Lepiej poprosić go o wspólne zdjęcie.
- Cypryjskie „Kabarety”
Jak ktoś szuka wieczornej rozrywki, musi wiedzieć, że ponad 150 cypryjskich „cabarets” są rodzajem agencji towarzyskich, w których pracują kobiety z Europy Wschodniej (wiele z nich pod przymusem).
- Buty
Na wędrówki warto wziąć ze sobą mocne i stabilne buty. Zapewnią ochronę przed wężami, a także ostrymi kolcami i cierniami na szlakach.
Święta i wydarzenia
Nuda na Cyprze? Niemożliwe, bo na wyspie zawsze coś się dzieje!
Festiwale kulturowe, dni folkloru, jak i religijne święta wypełniają cypryjskich kalendarz po brzegi. W każdym biurze centrali turystycznej można zapoznać się z aktualnym kalendarium wydarzeń.

Święta
Cały Cypr:
1 stycznia – Nowy rok
1 maja – Święto Pracy

Cypr południowy:
6 stycznia – Chrzest Chrystusa
25 marca – Greckie Święto Narodowe
1 kwietnia – Cypryjskie Święto Narodowe
15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny
1 października – Dzień Niepodległości
28 października – Grecki Dzień Niepodległości
24 grudzień – Wigilia
25/26 grudnia – Boże Narodzenie
31 grudnia – Sylwester
Święta ruchome: ostatni dzień karnawału, Wielki Piątek, Poniedziałek wielkanocny

Cypr północny:
Kurban Bayrami – święto ofiarne
23 kwietnia – Dzień Dziecka
19 maja – Dzień Młodzieży i Sportu
20 lipca – Dzień Tureckiej Interwencji
30 sierpnia ¬– Dzień Zwycięstwa
29 października – Dzień Założenia Republiki Tureckiej
Seker Bayrami – ostatni dzień Ramadanu (święto ruchome)

Kalendarium
Wielki Piątek
O 21 godz. ulicami wszystkich miejscowości wyspy przechodzi procesja (warto zobaczyć te w Ktima i Pafos).
Wielka Sobota
O 23 godz. odbywają się świąteczne nabożeństwa we wszystkich kościołach, szczególnie uroczyste są w klasztorze Agios Neofytos przy Pafos.
Wielkanoc
W wielu miejscowościach, szczególnie w obszarze Pafos to czas gier wielkanocnych.
Kwiecień-czerwiec
Darmowe koncerty (folk, jazz, klasyka, rock) w ramach festiwalu Musical Sundaus odbywają się w każdą niedzielę przed tureckim fortem w Pafos, w teatrze Onisilos Seaside w Limassol i przy promenadzie przybrzeżnej Larnaka (do połowy maja o godz. 11, potem o 21).
Czerwiec
Festiwal Szekspira odbywa się wieczorami w antycznym teatrze w Kourion. W czwartek przed Zielonymi Świątkami do wtorku po nich Cypryjczycy obchodzą Święto Kataklismos ustanowione na pamiątkę niezwykłego wydarzenia, jakim było uratowanie się Noego przed potopem. Ponadto czerwiec to czas jarmarku przy przybrzeżnej promenadzie, czas koncertów i wydarzeń sportowych.
Sierpień
15 sierpnia w wielu wioskach i klasztorze Kykko odbywa się odpust z muzyką i tańcami.
Początek września
We wrześniu Cypryjczycy bawią się na Festiwalu Afrodyty w Pafos, który obejmuje trzy wieczory operowe przed tureckim fortem przy porcie w Pafos. Ponadto 13-14 września w Omodos, Pano Lefkara i przy klasztorze Stavrovouni można wziąć udział w odpuście.
Wrzesień/październik
To czas festiwalu muzycznego na północnym Cyprze. Repertuar obejmuje muzykę klasyczną, flamenco, rock i występy chórów. Koncerty odbywają się w zamku w Keryneia, w klasztorze Bellapais oraz w amfiteatrze w Salamis.

Dania i napoje
Kuchnia ukształtowana została przez wiele wpływów zagranicznych ¬– tureckich, orientalnych, włoskich i brytyjskich – dzięki czemu w kuchni tej znaleźć można tyle różnych przypraw.

Na Cyprze stawia się na miejscowe produkty. Piekarnik jest raczej rzadko używany. Potrawy chętniej przygotowuje się w piecach glinianych bądź na grillach z węglem drzewnym. Mięso spożywane jest tutaj w dużych ilościach, a ryba jest niestety droga. Bardzo lubiane są warzywa strączkowe, gałązki kaparów i listki kolendry dodawane są do sałatek. Wiele warzyw jada się na surowo, bardzo popularne są też pikle. Smak cypryjskich specjalności można poznać w jeden wieczór, bo nie jest ich tak dużo. Wiele restauracji zachwala swoją „mese”, czyli zestawu od 12 do 20 potraw, podawanych na małych talerzach, które można jeść do woli. Do wyboru jest Mesa mięsna, rybna lub wegetariańska.

Napoje
Do dobrego jedzenia zawsze podawane jest dobre wino, których oferta jest bardzo szeroka. Na Cyprze warzy się także piwo. Z południowo-cypryjskiej piwowarni pochodzą takie marki jak KEO czy CARLSBERG. Na północy pije się turecki Efes. Jako aperitif z tutejszych produktów można wybrać Sherry i Ouzo. Jako digestif można spróbować pomarańczowego likieru filfar, wina deserowego commandaria i cypryjskie Brandy. Five Kings uchodzi tutaj za najlepszą markę. Brandy sour, odświeżający drink z brandy, cytryn i sody stał się narodowym cypryjskim trunkiem. Bezalkoholową specjalnością Cypru Północnego jest ayran, mieszanina wody i jogurtu z odrobina soli i suchej mięty.

Jedzenie w hotelu
Standard cypryjskich restauracji w hotelach jest naprawdę wysoki. Co ciekawe, można tu zjeść prawdziwe brytyjskie śniadanie. Kiełbaski, przysmażany boczek i jaja to standard bufetów śniadaniowych w ekskluzywnych hotelach, w prostych pensjonatach można je zamówić za dopłatą. Na obiady i kolacje serwowane są cypryjskie potrawy.

Jedzenie po za domem
Jak ktoś chce zjeść coś na mieście, ma do wyboru kuchnie z całego świata. Oferta jest bardzo szeroka, na Cyprze znajduje się wiele restauracji włoskich, azjatyckich, francuskich i libańsko-syryjskich, polinezyjskich, rosyjskich, hiszpańskich i latynoamerykańskich. Gyros, döner, pizza i hamburgery dobrze uzupełniają tę ofertę. Karty menu są przeważnie dwujęzyczne (greckie i tureckie albo angielskie). Do posiłków zwykle podawany jest chleb, który dolicza się do rachunku. Większość restauracji otwartych jest od 12 do 15 i od 19 do 23. Rezerwacje stolików dla większych grup jest bardzo powszechna.

Kawiarnie i cukiernie
Cukiernie są tylko w miastach. Po grecku nazywane są sacharoplastio, a po turecku pastahane. Podaje się tam napoje, desery i orientalne ciasta. W każdym mieście i w każdej wiosce znajduje się kafenio, gdzie przy stołach pokrytych filcem gra się w karty, warcaby i tavli. Można tam zamówić napoje bezalkoholowe, jak kawa czy herbata, a na Południowym Cyprze również tsipuro, ouzo czy brandy. Dostępna jest także kawa rozpuszczalna, którą określa się jako Nescafe i którą pije się również na zimno – Frappe. Standardowym napojem jest jednak mokka, znana jako kafe (sketto – bez cukru, metrio z odrobiną cukru, warigliko – z dużą ilością cukru).

zamknij