Finlandia

Na granicy / wiza
Od 1995 roku Finlandia jest członkiem Unii Europejskiej. Podobnie jak w przypadku innych państw należących do strefy Schengen, wjazd dla obywateli Polski odbywa się bez kontroli na granicach lądowych i morskich. Niemniej jednak należy zabrać ze sobą jeden dokument tożsamości, paszport lub dowód osobisty.

Szczepienia
Przy wjeździe na terytorium Finlandii nie są wymagane żadne specjalne szczepienia. Podobnie jak w przypadku innych państw Unii Europejskiej, obywatele polscy objęci są prawem do bezpłatnej opieki medycznej w podstawowym zakresie. Należy zabrać ze sobą z Polski Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego, wydawaną przez NFZ. Karta nie obejmuje usług prywatnych i innych dodatkowych zabiegów medycznych. Warto jest wykupić dodatkowe ubezpieczenie medyczne, zwłaszcza jeżeli planujemy uprawianie sportów o podwyższonym ryzyku.

Klimat / Kiedy jechać?
Północne terytoria Finlandii leżą w zasięgu klimatu umiarkowanego chłodnego, a południe kraju w strefie umiarkowanego ciepłego przejściowego. Obszary północne leżą za kręgiem polarnym. Szczególnie atrakcyjne jest zjawisko dnia polarnego, kiedy to tarcza słoneczna od maja do lipca nie chowa się za linią widnokręgu. Zimą mamy zjawisko odwrotne czyli noc polarną. Jeżeli chcemy zobaczyć zorzę polarną najlepiej udać się w lutym lub w marcu. Na terenach północnych zimy są mroźne i śnieżne. W styczniu 1999 roku w miejscowości Kittilä zanotowano rekordowo niską temperaturę -51,5ºC. Klimat na południu kraju łagodzi wpływ ciepłego Prądu Zatokowego. Najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień. W tym okresie musimy się jednak liczyć z dużym ruchem turystycznym, gdyż są to również popularne miesiące urlopowe dla Finów. Jeżeli planujemy wyjazd w tym okresie, lepiej wcześniej zarezerwować nocleg. Należy również przygotować się na dni deszczowe. Jeżeli chcemy uniknąć sezonowego tłoku możemy wybrać się w czerwcu lub we wrześniu.
 
Waluta
Finlandia jest krajem, który jako jedyny na terenie Skandynawii przyjął walutę europejską. Euro obowiązuje od 2002 roku. W większości miejsc można płacić kartą kredytową. Bankomatów jest sporo, a banki z reguły otwarte od 10:00 do 15:00 lub dłużej.
 
Język
Językiem urzędowym na terenie Finlandii jest fiński i szwedzki. Fiński należy w odróżnieniu od innych języków państw skandynawskich do grupy ugrofińskiej i stał się językiem oficjalnym w Finlandii dopiero w 1863 roku. Do tej samej grupy należą również węgierski i estoński. Językiem szwedzkim posługuje się około 5,6% ludności. Na północy kraju, w Laponii używany jest język lapoński. Sporą grupę mniejszościową stanowią Rosjanie, dlatego też słyszy się również język rosyjski. Bez problemu można porozumieć się po angielsku, którym włada ponad połowa społeczeństwa.
 
Prąd / Zasięg telefonów komórkowych
Napięcie sieci elektrycznej jest standardowe i wynosi 220V. Do gniazdek pasują wtyczki z dwoma bolcami. Nie problemu z zasięgiem telefonów komórkowych.

Historia / Obyczaje
Plemiona fińskie i karelskie zaczęły napływać na tereny dzisiejszej Finlandii w okresie epoki żelaza. Od wschodu i od południa zaczęli wypierać w głąb lądu koczowniczych Saamów. Od XII w. terenami Finlandii zaczęli interesować się Szwedzi, Duńczycy i Nowogród Wielki. Ekspansja połączona była z chrystianizacją - katolicyzmem ze Skandynawii, prawosławiem z Rusi. W 1157 r Szwedzi zorganizowali pierwszą wyprawę krzyżową, a później kolejne, które umocniły rządy szwedzkie w tym regionie i zadecydowały o ich przewadze. Wyprawy wiązały się również z intensywnym napływem osadników szwedzkich. Ostatecznie Finlandia została włączona obręb państwowości szwedzkiej. W 1550 roku Gustaw I Waza założył u ujścia rzeki Vantaa nowy ośrodek handlowy - Helsinki.
W kolejnych latach dochodziło do wielokrotnych konfliktów Szwecji z państwem moskiewskim, co doprowadziło do przesunięcia granicy fińskiej na wschodzie. W 1808 wojska rosyjskie wkroczyły z ofensywą na terytorium Finlandii. Na mocy pokoju we Fredrikshamn, Finlandia i Wyspy Alandzkie zostały przekazane Rosji. Do 1917 r Finlandia jako autonomiczne księstwo była związana z Rosją unią personalną. Po 1881 r polityka rosyjska próbowała ograniczyć autonomię Finlandii, a instytucje były poddawane intensywnej rusyfikacji. 6 grudnia 1917 roku parlament fiński ogłosił niepodległość, co spotkało się z natychmiastową odpowiedzią Rosji i wkroczeniem w styczniu 1918 wojsk bolszewickich. Wojna zakończyła się pokojem w Dorpacie w 1920r i uznaniu dotychczasowej granicy w Karelli i przyznaniu Finlandii Petsamo (Pieczenga).
W okresie II wojny światowej kraj znalazł się w strefie wpływów sowieckich. W listopadzie 1939 r wojska radzieckie wkroczyły na terytorium Finlandii – wojna zimowa. Na mocy traktatu pokojowego ustalonego z 12 na 13 marca 1940 w Moskwie, Finlandia musiała zrzec się zachodniej Karelii. Chcąc odzyskać utracone obszary, w czerwcu 1941 Finlandia przyłączyła się do niemieckiej inwazji na ZSRR, a we wrześniu 1944 r zerwała stosunki z Niemcami. Konflikt z Rosją zakończył się podpisanym 10 lutego 1947 traktatem w Paryżu, który potwierdził granice z 1940 roku, ponadto Finlandia oddała rejon Petsamo. Przez kolejne lata polityka zagraniczna Finlandii rozgrywała się w cieniu ZSRR, aż do czasu jego rozpadu. W 1995 roku Finlandia przystąpiła do UE, w 2002 wprowadziła euro.
 
Mentalność / Tradycja
Pierwsze wnioski o mentalności Finów można już wyciągnąć, przyglądając się gęstości zaludnienia kraju, która średnio wynosi 15km/m². To niejako tłumaczy, dlaczego Finowie postrzegani są jako ludzie zamknięci w sobie i samotnicy. Z reguły odzywają się dopiero wtedy gdy mają coś do powiedzenia. Uważani są za osoby kierujące się w życiu zdrowym rozsądkiem, myślące racjonalnie i praktycznie. Raczej należy unikać niezapowiedzianych wizyt w domu, lepiej wcześniej zadzwonić i umówić się. Cenią sobie szczerość i uczciwość w stosunkach międzyludzkich. Trudne warunki klimatyczne, zwłaszcza na północy sprawiają, że ludzie chętnie sobie nawzajem pomagają. Często sami siebie określają za pomocą trzech skojarzeń: sauna, Sibelius i sisu. Cechą narodową jest sisu, które wyraża determinację, wytrzymałość i upór w walce z przeciwnościami losu i trudnym środowiskiem naturalnym oraz odwagę i dumę.

Religia
Najwięcej osób bo około 83% społeczeństwa przynależy do Kościoła Ewangelicko-Luterańskiego. Fińska Cerkiew prawosławna skupia około 1,1% wyznawców i jest drugim kościołem narodowym Finlandii. Pozostali to zielonoświątkowcy, świadkowie Jehowy, katolicy, wyznawcy judaizmu.

Lotniska / Wynajem samochodów
Finlandia posiada rozbudowaną sieć połączeń lotniczych. Główne lotnisko Vantaa Airport położone jest w odległości 20 km na północ od Helsinek. Można na nie dojechać autobusem nr 615 sprzed dworca kolejowego w centrum miasta. Podróż trwa około 35 minut. Kurs taksówką z centrum miasta na lotnisko to wydatek rzędu 35-40 euro. Z Helsinek można dolecieć w różne zakątki świata. Realizowane są również połączenia wewnątrz kraju do około 20 miast. Z Warszawy do Helsinek połączenia obsługuje Finnair, LOT, SAS. Lotniska poza Helsinkami znajdują się min.: w Turku, Vaasa, Oulu, Kuopio. Dużo połączeń realizowanych jest do Rovaniemi, szczególnie w okresie zimowym. Samochód bez problemu można wynająć na lotnisku lub w większych miejscowościach. Na rynku działają miejscowe przedsiębiorstwa, jak również przedstawicielstwa firm międzynarodowych. Wynajęcie samochodu kosztuje około 60 euro za dzień. Tańszą opcją w wielu przypadkach jest rezerwacja internetowa.

Transport publiczny
Sieć połączeń kolejowych w Finlandii jest dobrze rozbudowana. Obejmuje swoim zasięgiem większość miast i miejscowości. Funkcjonują połączenia lokalne i dalekobieżne. Można również dojechać do Moskwy i Petersburga. Z dokładnym rozkładem i cenami można zapoznać się bezpośrednio na stronie internetowej kolei państwowych - Valtion Rautatiet. Bezpłatne lokalne rozkłady jazdy są dostępne na dworcach. Pociągi są komfortowe i punktualne. Na dalszych trasach dostępne są wagony sypialne. Głównymi rodzajami pociągów są: Pendolino, kursujący na trasach Helsinki –Turku, Helsinki–Seinäjoki– Oulu i Helsinki–Tampere–Jyväskylä– Kuopio, szybkie InterCity (IC) oraz pospieszne i regionalne. Jeżeli planujemy dużo podróżować koleją, warto zakupić np. bilet InterRail, umożliwiający przejazdy w ciągu określonej liczby dni w wybranym przedziale czasowym. Bardzo dobrze rozbudowana jest również sieć połączeń autobusowych. Funkcjonuje wielu różnych przewoźników obsługujących trasy dalekobieżne, jak i lokalne. Pomiędzy dużymi miastami, autobusy w dni robocze kursują co godzinę, a w niedziele dość rzadko. Na niektórych trasach między małymi miejscowościami jeżdżą głównie autobusy szkolne.

Taksówki / Infrastruktura
Taksówki w Finlandii są dość drogie. Kursują z reguły w obrębie miast i lotnisk.
Drogi na terenie kraju są bardzo dobrej jakości. Wszystkie drogi i autostrady są bezpłatne. Zagrożenia dla ruchu może powodować dzika zwierzyna leśna, w związku z tym należy zachować szczególną ostrożność.

Wydarzenia
Dniami wolnymi od pracy są: 1 stycznia - Nowy Rok, 6 stycznia - Trzech Króli, Wielki Piątek i Poniedziałek Wielkanocny, 1 maja - Święto Pracy, Wniebowstąpienie, Zielone Świątki, Wigilia i Dzień Świętojański - piątek i sobota między 19 i 26 czerwca, Wszystkich Świętych - obchodzi się w sobotę następującą po 1 listopada, 6 grudnia - Dzień Niepodległości, 24 grudnia - Wigilia, 25–26 grudnia - Boże Narodzenie.

Specjalności kulinarne
Kuchnia fińska bazuje na takich składnikach jak mięso i ryby, co ma swoje odzwierciedlenie w surowych warunkach klimatycznych. Klimat utrudnia, a czasami wręcz uniemożliwia uprawę różnorodnych warzyw i owoców, ponadto większe jest również zapotrzebowanie na potrawy kaloryczne i sycące. W Finlandii jada się dużo ryb, przygotowywanych na różne sposoby. Do popularnych należą: lapońskie lipienie, dzikie łososie, trocie i pstrągi. Często serwuje się łososia świeżego i solonego w towarzystwie czarnego chleba. Popularne jest wędzenie ryb, grillowanie lub prażenie na ognisku. Ceniona jest również ikra ryb łososiowatych, którą podaje się ze śmietaną i drobno pokrojoną cebulą z pszennym pieczywem, a wg. tradycji wschodnich z blinami. Specjalnością kuchni fińskiej jest pieróg rybny (kalekukko). Często serwuje się również zupę rybną.
W kuchni wykorzystuje się różne gatunki mięs, z których przygotowuje się na przykład potrawę - Karjalanpaisti czyli mięsa duszone we wspólnym naczyniu aż do momentu otrzymania jednorodnej masy. Innym popularnym daniem mięsnym jest pieczeń wołowa, którą tradycyjnie podaje się z chlebem. W środkowej Finlandii popularne są dania z łosia, a na północy potrawy z mięsa renifera.
Finowie jadają dużo ziemniaków i chleba, przede wszystkim ciemnego, który jest spotykany w różnorodnych wersjach. Bardzo popularną codzienną potrawą są grillowane kiełbaski – makkara z musztardą.

Styl życia
Niepodważalnym elementem fińskiego stylu życia jest sauna. Według statystyk jedna sauna przypada na trzech Finów i można je spotkać wszędzie: w hotelach, campingach, ośrodkach sportowych, a nawet w blokach mieszkalnych. Sauna spełnia funkcje zdrowotne, jak również stanowi miejsce spotkań Finów. Do sauny zwykle chodzi się nago. Drugim elementem są fińskie domki, gdzie Finowie udają się na urlop i wypoczynek, położone zwykle nad jeziorem i w otoczeniu lasu. Bardzo ważnym elementem życia jest kontakt z przyrodą. Finowie pijają bardzo dużo kawy, podobno średnio osiem dziennie.

Warte zobaczenia
W Helsinkach warto zobaczyć Plac Senacki wraz z otaczającymi go budynkami, w tym Katedrą Helsińską, jednym z najbardziej znanych i fotografowanych obiektów Finlandii. Wyjątkową atrakcją turystyczną jest wykuty w skale Kościół Temppeliaukio, poza tym Sobór Uspenski oraz liczne muzea, a zwłaszcza Muzeum Ateneum i Narodowe. Można również zawitać do wesołego miasteczka Linnanmäki lub do jednego z najstarszych zoo na świecie - Korkeasaari ZOO. Warta zobaczenia jest również Forteca Suomenlinna - twierdza wybudowana przez Szwedów na wyspie w pobliżu Helsinek, wpisana na Listę UNESCO.
Na południu Finlandii warto wybrać się do Turku, dawnej stolicy kraju, która obecnie jest ważnym ośrodkiem uniwersyteckim. W mieście można zobaczyć najstarszy w Finlandii średniowieczny zamek i katedrę oraz liczne muzea i galerie. Szczególną atrakcją jest archipelag Wysp Alandzkich, posiadający własną autonomię i zamieszkały głównie przez ludność szwedzkojęzyczną. Na zachodnim wybrzeżu warto wybrać się do Rauma z piękną starówką oraz do akademickiego Tampere, gdzie znajduje się muzeum Lenina. Wyjątkową popularnością w okresie zimowym cieszy się Laponia. Duże zasługi ma w tym Wioska Świętego Mikołaja w Rovaniemi. Laponia oferuje niepowtarzalne widoki, wspaniałe warunki do uprawiania sportów zimowych oraz oryginalne atrakcje jak: safari w psich zaprzęgach lub na skuterach śnieżnych, spacery w śnieżnych butach, wizyty na farmie reniferów, kąpiele w przeręblu. Wyjątkowe pod względem przyrodniczym są regiony Saimaa i Karelia obfitujące w jeziora i niepowtarzalne krajobrazy.