Litwa

Na granicy / wiza
W 2004 roku Litwa przystąpiła do Unii Europejskiej. Podobnie jak w przypadku innych państw należących do strefy Schengen, wjazd dla obywateli Polski odbywa się bez kontroli na granicach lądowych i morskich. Niemniej jednak należy zabrać ze sobą jeden dokument tożsamości, paszport lub dowód osobisty.

Szczepienia
Przy wjeździe na terytorium Litwy nie są wymagane żadne specjalne szczepienia. Podobnie jak w przypadku innych państw Unii Europejskiej, obywatele polscy objęci są prawem do bezpłatnej opieki medycznej w podstawowym zakresie. Należy zabrać ze sobą z Polski Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego, wydawaną przez NFZ. Karta nie obejmuje usług prywatnych i innych dodatkowych zabiegów medycznych.

Klimat / Kiedy jechać?
Litwa leży w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego. Im bardziej na wschód tym silniej obserwowany jest wpływ kontynentalizmu. Najniższe temperatury zimą występują na Pojezierzu Żmudzkim. Najbardziej łagodny klimat maja tereny położone wzdłuż Bałtyku. Bliskość morza jest istotnym czynnikiem kształtującym pogodę i klimat. Na terenach nadmorskich najwięcej opadów notowanych jest w sierpniu, na pozostałych obszarach w czerwcu lub lipcu. Ze względu na temperaturę najlepszym okresem do wyjazdu na Litwę są miesiące letnie. Dużym plusem przemawiającym za tym terminem jest duża liczba imprez kulturalno-rozrywkowych, chociaż tych nie brakuje również w innych miesiącach. Zimą temperatury mogą być naprawdę niskie. Zamknięte są również niektóre zabytki i miejsca dla zwiedzających. Nie działa również część obiektów noclegowych, ale za to poza sezonem, ceny znacznie spadają, zwłaszcza w kurortach nadmorskich. Lato to również wspaniały czas na spływa kajakowy czy wyprawę rowerową.

Waluta
Walutą Litwy jest lit, który dzieli się na 100 centów. Złotówki możemy wymienić w miejscowościach przygranicznych i w Wilnie. Kurs jest bardziej korzystny przy granicy, im dalej tym gorszy, dlatego warto zabrać ze sobą w podróż dolary lub euro, które wymienimy praktycznie wszędzie po dobrym kursie. Wypłacanie pieniędzy z bankomatu wiąże się z odpowiednią prowizją, czasami dość wysoką. Bardziej korzystne jest płacenie bezpośrednio kartą, ale nie we wszystkich miejscach będzie taka możliwość.

Język
Językiem urzędowym jest litewski. Regionalnie występują dialekty, zwłaszcza rozpoznawalne auksztocki i żmudzki. Duża liczba osób zna język rosyjski, ale ze względu na historyczne zaszłości, Litwini często nie chcą się nim posługiwać. Polacy stanowią na Litwie około 7%-ową mniejszość. Język polski jest znany na terenach bliżej polskiej granicy. Bardzo dużo Polaków mieszka w Wilnie.

Prąd / Zasięg telefonów komórkowych
Napięcie jest standardowe i wynosi 220V. Nie ma większych problemów z zasięgiem telefonów komórkowych.

Historia / Obyczaje
Pierwszymi mieszkańcami terenów Litwy byli Bałtowie, którzy przybyli na te tereny prawdopodobnie w XII wieku p.n.e. Surowe warunki klimatyczne sprawiały, że zapuszczali się w celach łupieżczych na sąsiednie tereny czyli Polskę i Ruś. Głównym celem podboju stała się jednak Ruś. Pierwszym litewskim królem, który zjednoczył plemiona był Mendog. W 1251 roku przyjął chrzest, w celach ochrony przed Krzyżakami. Ziemie Litwy powiększały się o kolejne podbite terytoria Rusi. Jednym z przywódców, potem założycielem Wilna był Gedymin. W 1341 r władca dokonał podziału ziem litewskich między swoich siedmiu synów, z których na pierwszy plan wybili się Olgierd i Kiejstut. Litwa miała cały czas dwóch głównych wrogów - Moskwę i Krzyżaków. Następcą Olgierda został jego syn Jagiełło, który początkowo zawarł porozumienie z Krzyżakami przeciwko Kiejstutowi i jego synowi Witoldowi. W zamian musiał oddać Żmudź. W 1386 r doszło do zawarcia unii Polski z Litwą w Krewie, a potem w Horodle. Jednym z głównych czynników był wspólny wróg - Krzyżacy. Wkrótce doszło do słynnej bitwy pod Grunwaldem. Kolejne zacieśnianie więzów między państwami dokonało się w 1969 roku w Lublinie, gdzie powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów. Nieudane rządy kolejnych władców, brak reform, powstania Chmielnickiego i inne wojny, prywatne konflikty magnatów i szlachty doprowadziły do upadku tworu państwowego Polski i Litwy. Ostatecznym aktem był rok 1975, kiedy po III rozbiorze Polska i Litwa znikły z mapy Europy. Litwa znalazła  się w strefie wpływów carskich. Późniejsze silne ruchy narodowowyzwoleńcze opowiadały się za utworzeniem niepodległego państwa. 16 lutego 1918 r Litewska Rada ponowiła deklarację niepodległości. 9 lutego miał miejsce tzw. Bunt Żeligowskiego, który z tajnego polecenia Piłsudskiego zajął Wilno. Stolicą Litwy zostało Kowno, a Wilno do 1939 roku pozostało w rękach polskich. W 1944 r Litwa została włączona w skład ZSRR. 11 marca 1990 r ogłoszono deklarację niepodległości, a w styczniu 1991 r wojska radzieckie zaatakowały wieżę telewizyjną w Wilnie. W 2004 r Litwa stała się członkiem UE.

Mentalność / Tradycja
Litwini są bardzo dumni ze swojego kraju i do niego przywiązani. Ponad wszystko cenią sobie państwową niezależność, stąd różnie postrzegane są wspólne dzieje Polski i Litwy przez obydwa kraje. Litwini mają często Polakom za złe polonizację Litwy, która zagrażała ich narodowej tożsamości. Polacy nie zawsze są mile widziani. Nie należy obawiać się ataków przemocy, co najwyżej liczyć się z drobnymi złośliwościami, jak na przykład przebiciem opony samochodu zaparkowanego na jednej z ulic Wilna. Takie zachowania tyczą się oczywiście tylko niektórych przedstawicieli społeczeństwa, poza tym Litwini to bardzo życzliwi i uprzejmi ludzie.

Religia
Dominującą religią na Litwie jest katolicyzm, który wyznaje około 80 % społeczeństwa. Wiara katolicka jest jednym z elementów litewskiej tożsamości. Pomimo to we współczesnych tradycjach przebijają się dawne pogańskie wierzenia. Pozostałą część stanowią wyznawcy prawosławia, jak również luteranie, kalwini, judaiści. Niewielką grupę stanowią muzułmanie, których przedstawicielami są potomkowie Tatarów, sprowadzonych przez Księcia Witolda. Wyjątkową, małą grupę stanowią Karaimi z głównym ośrodkiem religijnym w Trokach.

Lotniska / Wynajem samochodów
Loty międzynarodowe obsługuje lotnisko w Wilnie, poza tym Połąga i Kowno. Ze względu na niewielką powierzchnię kraju loty wewnętrzne nie mają wielkiego znaczenia. Samochód można wynająć na lotnisku, w Wilnie i kilku większych miejscowościach turystycznych. Koszt wypożyczenia kształtuje się w okolicach 100 litów za dzień i jest uzależniony od typu samochodu.


Transport publiczny


Taksówki / Infrastruktura
Taksówki kursują we wszystkich większych miastach, nie należą jednak do najtańszych środków lokomocji. Litewskie drogi są bardzo dobrej jakości, bez dziur i nierówności. Sieć drogowa jest gęsta i dobrze rozwinięta. Autostrady są bezpłatne i prezentują bardzo dobry standard. Nazwy miejscowości na drogowskazach zapisywane są według litewskiego brzmienia, dlatego należy być czujnym i nie przegapić zjazdu o pozornie obco-wyglądającej nazwie. Stacje benzynowe są często zlokalizowane przy wyjazdach z miast. Bez problemu można kupić gaz LPG, który jest popularnym paliwem na Litwie. Samochodem można poruszać się na podstawie polskiego prawa jazdy.

Wydarzenia
Dniami ustawowo wolnymi od pracy są: tradycyjnie Nowy Rok, 16 lutego - Dzień Odrodzenia Państwa Litewskiego - rocznica ogłoszenia niepodległości w 1918 roku, 11 marca - Dzień Odrodzenia Niepodległości Litwy - rocznica odzyskania niepodległości w 1991 roku, Poniedziałek Wielkanocny, 1 maja - Święto Pracy, pierwsza niedziela maja - Międzynarodowy Dzień Matki, 24 czerwca - Dzień Św. Jana (Noc Świętojańska), 6 lipca - Rocznica Koronacji Mendoga, 15 sierpnia - Wniebowstąpienie NMP (Matki Boskiej Zielnej), 1 listopada - Dzień Wszystkich Świętych, Boże Narodzenie.

Jednym z bardziej znanych wydarzeń jest odbywający się na początku marca w Wilnie - Kiermasz Kaziukowy. Na kiermaszu można zakupić przedmioty rzemiosła artystycznego i sztukę ludową. 6 stycznia w stolicy tradycyjnie ma miejsce Pochód Trzech Króli. W lutym odbywa się święto pożegnania wiosny. Podczas Zapustów organizowane są parady przebierańców, tańce i palenie kukły. W kwietniu również w stolicy odbywa się Międzynarodowy Festiwal Tańca, a pod koniec maja Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny. Latem w ramach tzw. Karnawału Wileńskiego organizowane są liczne imprezy, koncerty, wystawy i konkursy. Czerwcową atrakcją w Trokach są walki rycerskie, odbywające się w ramach Święta Średniowiecza. W Kiejdanach w lipcu organizowane jest Święto Ogórków. Jednym z najważniejszych świąt hucznie obchodzonym i wywodzącym się z dawnych tradycji pogańskich jest Noc Świętojańska.

Specjalności kulinarne
Wzajemne przenikanie się przez stulecia tradycji kulinarnych Litwy i Polski uwidacznia się do dzisiaj w nazwach potraw. Chyba  wszyscy w Polsce znają chłodnik litewski, przyrządzany na bazie kwasu chlebowego lub buraczanego, i którego z pewnością warto spróbować w trakcie podróży po Litwie. Z Litwą kojarzony jest również ciemny chleb, często z dodatkiem kminku. Charakterystyczne są również wspaniałe wędliny: szynki, kiełbasy - kindziuk, bandziuk, kumpiak. Jedną z najbardziej tradycyjnych potraw są kołduny czyli małe pierożki z farszem składającym się z surowego mięsa i łoju, ugotowane w rosole. Popularne są również pyzy ziemniaczane o charakterystycznym wrzecionowatym kształcie, od którego wzięła się również ich nazwa - cepeliny. Przygotowuje się je z farszem mięsnym, serowym lub rybnym, obficie polane sosem. Koniecznie trzeba spróbować litewskich serów, często z dodatkiem przypraw. Będąc na Litwie można również posmakować potraw tatarskich i karaimskich, jak np. kibiny – pierożki z farszem mięsnym, zapiekane w piecu. Warte spróbowania są również litewskie piwa, nalewki i miody pitne.

Styl życia
Litwa, podobnie jak Polska po 1990 roku przeszła szereg przemian. Do dziś boryka się z wieloma problemami, będącymi spadkiem po byłym systemie. Szczególnie jest to widoczne na wsi, gdzie dała się we znaki kolektywizacja rolnictwa. Podobnie jak w przypadku Polski, czasami ciężka sytuacja materialna, wzbudza w ludziach nostalgię za minionym systemem i obawę w stosunku do państw zachodnich.
Ważnym czynnikiem budującym tożsamość narodową była religia katolicka, którą wyznaje 80% społeczeństwa. Silne są również ludowe tradycje i zwyczaje, które są cały czas pielęgnowane.

Warte zobaczenia
Z pewnością miejscem wartym zobaczenia jest Wilno. Jednym z najważniejszych zabytków stolicy jest Bazylika archikatedralna wraz z dzwonnicą, Ostra Brama, Kościół św. Piotra i Pawła, Klasztor Bazylianów, w którym mieści się znana z Dziadów cela Konrada, Zaułek Bernardyński, gdzie znajduje się dom, w którym mieszkał Adama Mickiewicz. Warto wjechać na obrotową wieżę telewizyjną i stamtąd obejrzeć panoramę Wilna. W pobliżu stolicy na uwagę zasługują pałace w miejscowościach Waka i Werki. Na szczególną uwagę zasługują Troki ze wspaniałym zamkiem Księcia Witolda, położonym na wyspie na jeziorze Galvé. W Kierniowie nazywanym Litewską Troją znajdują się pozostałości grodzisk o wyjątkowej wartości historycznej, wpisane na Listę UNESCO. Miejsce to było pierwszą stolicą Litwy. Na południu Litwy, w krainie lasów i jezior można odwiedzić znane kurorty i uzdrowiska: Druskienniki i Birsztany. Dziewiczą przyrodę i ludowe budownictwo można podziwiać w Dzukijskim Parku Narodowym. Warte odwiedzenia jest również Grūtas Park z jedynym w swoim rodzaju muzeum z pamiątkami socjalistycznymi, w którym zgromadzono min. pomniki z czasów ZSRR, niegdyś ustawione w litewskich miastach. Warto udać się na spacer uliczkami kowieńskiej starówki, zobaczyć słynny Dom Perkuna, ratusz i oczywiście wyjątkowe Muzeum Diabłów. Należy wybrać się do osławionych przez Sienkiewicza Kiejdan i do największego na Litwie skansenu w Rumszyszkach. Wyjątkowa pod względem przyrodniczym jest Mierzeja Kurońska. Warto odwiedzić Kłajpedę, Neringę, Połągę i Nidę. Na Żmudzi nie można pominąć Góry Krzyży i stolicy regionu - Szawle. Litwa zachwyca wspaniałą przyrodą, dziewiczymi lasami, malowniczo położonymi jeziorami i czystymi  rzekami. To idealne miejsce do spędzenia wypoczynku na łonie przyrody. Tutejsze jeziora i rzeki zachęcają do spędzania czasu pod namiotem, w kajaku lub na rowerze. Litwa to również wyjątkowe miejsce pod względem etnograficznym, z ciągle żywą kulturą ludową i zwyczajami.