Malezja

Na granicy / wiza
Jeżeli wyjeżdżamy do Malezji w celach turystycznych na krócej niż 90 dni, nie jest nam potrzeba wiza. Wystarczy paszport ważny przez co najmniej 6 miesięcy. Przy przekraczaniu granicy otrzymujemy pieczątkę uprawniającą do 90-dniowego pobytu. Nie musimy też posiadać biletu powrotnego. W takim wypadku możemy jednak zostać poproszeni o okazanie wystarczających na pobyt środków finansowych w gotówce. Wymagane jest 5 USD na dzień pobytu. W Malezji znajduje się polska ambasada (w Kuala Lumpur) oraz konsulat honorowy (w Kuching).

Szczepienia
Nie ma obowiązku, ale warto zaszczepić się przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i typu B i tężcowi. Zalecane są również szczepienia przeciw durowi brzusznemu, wściekliźnie, błonicy, tężcowi i polio. Występuje także (poza terenami miejskimi i wybrzeżem) zagrożenie malarią. Najlepiej zabezpieczyć się stosując repelenty. Publiczna służba zdrowia jest bezpłatna, ale na bardzo niskim poziomie. Nie ma jednak problemu z dotarciem do lekarzy prowadzących prywatną praktykę.

Klimat / Kiedy jechać?
Malezja to teren klimatu tropikalnego. W dzień temperatura waha się pomiędzy 26 a 30 stopni Celsjusza. W kurortach położonych w górach jest nieco chłodniej i temperatura kształtuje się na poziomie ok. 19°C w dzień oraz 10°C w nocy. Wysoka jest wilgotność powietrza (około 90%). Opady zdarzają się bardzo często.

Na Półwyspie Malajskim ilość opadów jest większa od września do marca. Największe natężenie monsunu przypada na wschodnim wybrzeżu od listopada do lutego. Poziom opadów na wybrzeżu zachodnim nieznacznie wzrasta w porze deszczowej, od maja do października. Na Borneo również występuje cyrkulacja monsunowa, nie zaznacza się ona  tak wyraźnie, jak na Półwyspie Malajskim.

WalutaJednostką walutową Malezji jest ringgit (RM), zwany też dolarem malezyjskim. 1 RM = 100 sen. Walutę można wymieniać w kantorach, bankach, hotelach (najlepiej mieć w tym celu dolary amerykańskie). Szeroko dostępne są bankomaty. Turyści są zobowiązani do zgłoszenia dokładnej kwoty ringgitów wwożonych lub wywożonych z kraju, o ile przekracza ona 1000 RM. Waluty obce, w tym czeki podróżne, należy zgłosić jedynie wtedy, gdy łącznie przekraczają równowartość 2500 USD. Wypełnia się w tym celu specjalny formularz (Travellers Declaration Form). TDF należy zatrzymać i przedstawić przy wyjeździe z Malezji.

Język
W Malezji językiem urzędowym jest Bahasa Melayu, czyli malajski. Można też porozumiewać się po angielsku. Musimy jednak pamiętać, że na prowincji może być z tym trudniej.  Poza tym w użyciu są również dialekty chińskie (kantoński, mandaryński, hokkien, hakka, hainan, fuczou), tamilski, telugu, malajski alam, pendżabski, tajski, kilka języków miejscowych, z których największe to iban i kadazan.

Prąd / Zasięg telefonów komórkowych
W malezyjskich kontaktach płynie prąd o napięciu 220-240 V (prąd zmienny 50 Hz). Do kontaktów pasują jedynie wtyczki elektryczne brytyjskie, trzypinowe (typ G). Konieczny jest zatem adapter, który w dużych hotelach można wypożyczyć w recepcji.

Na Półwyspie Malajskim nie ma kłopotów z zasięgiem. Pamiętajmy jednak, że korzystanie z telefonów komórkowych wiąże się z opłatami roamingowymi. Numer kierunkowy do Malezji to: +60 (0060).

Historia / Obyczaje
Pierwsze niewielkie organizacje państwowe powstały na Półwyspie Malajskim w I tysiącleciu p.n.e. W I w. n. e. najważniejsze znaczenie osiągnęła, pozostająca w kręgu kultury hinduistycznej, Lahgkasuka. Jednak z czasem również ona, podobnie jak pozostałe państewka Półwyspu Malajskiego, uzależniła się odsilniejszych sąsiadów. Od VIII do XII wieku półwysep wchodził w skład indomalajskiego królestwa Śriwidżaja. Dopiero w XV wieku powstało muzułmańskie państwo Malakka, które objęło swym wpływem większą część Półwyspu Malajskiego. W 1511 roku Malakkę podbili Portugalczycy. Odtąd, aż do połowy XX wieku, teren ten pozostawał pod całkowitą kontrolą ówczesnych europejskich mocarstw kolonialnych – Portugalii, Holandii i Anglii. Holendrzy zajęli półwysep w 1641 roku. Jednak dopiero Brytyjczycy w XIX wieku podbili wszystkie drobne państewka malajskie. Na przełomie XIX i XX wieku brytyjskie władze kolonialne utworzyły pierwsze na Malajach, w pełni przez siebie kontrolowane, dwie quasi struktury państwowe: w roku 1895 Sfederowane Stany Malajskie – FMS, a następnie w roku 1909 Niesfederowane Stany Malajskie – UMS.

Zmiany przyniosła dopiero II wojna światowa. Po jej zakończeniu (w1946 roku) Związek Malajski, a w 1948 Federacji Malajskiej, która w 1957 roku ogłosiła niepodległość. Malezja we współczesnym kształcie powstała we wrześniu 1963, po przyłączeniu trzech kolonii brytyjskich: Borneo Północnego, Sarawaku i Singapuru. Konflikty między ludnością chińską i malajską oraz tendencje separatystyczne prowincji doprowadziły do starć zbrojnych na terenie Sarawaku. W sierpniu 1965 z Federacji wystąpił Singapur.  

Mentalność / Tradycja
Ponad 50% ludności stanowią Malajowie, jedna czwarta mieszkańców Malezji to Chińczycy, którzy przyemigrowali tutaj w XIX wieku. W kraju mieszka również spora grupa Hindusów oraz ludy uznawane za rdzenne (m.in. Dajakowie na Borneo). Na półwyspie natomiast nadal żyją w lasach niewielkie, rozproszone grupy Orang Asli (dosłownie: pierwotni ludzie). Większość z nich zarzuciła jednak koczowniczy tryb życia i została zasymilowana przez współczesne społeczeństwo malajskie.

Wiele zwyczajów i związanych z nimi zasad postępowania wynika z wyznawanych przez ludność religii. Przy wejściu do świątyń (zarówno hinduskich, buddyjskich jak i meczetów) należy zdejmować buty. Ta sama zasada dotyczy wchodzenia do miejscowych domów, a czasem nawet sklepów.

Ze względu na powszechny w Malezji Islam, powinniśmy zachowywać się skromnie, ubierać niezbyt wyzywająco i zachować umiar przy spożywaniu alkoholu.
 
Wchodzenie do świątyń hinduistycznych czasem jest zabronione. Nie można robić wewnątrz zdjęć.

W kontaktach z wyznawcami buddyzmu musimy pamiętać, że kobietom nie wolno zbytnio zbliżać się do buddyjskich mnichów, gdyż nie powinni oni mieć żadnego kontaktu fizycznego z płcią przeciwną.
 
Zresztą Malezyjczycy raczej nie akceptują dotykania innych osób, zwłaszcza płci przeciwnej. Przyjacielskie gesty, takie jak klepanie dłonią po ramieniu, są uważane za niestosowne. W Malezji za obraźliwe uznaje się również wskazywanie czegoś (lub ludzi) palcem.
 
Koniecznie musimy też pamiętać o zasadzie prawej ręki, gdyż muzułmanie i hindusi uważają rękę lewą za nieczystą. Dlatego w kontaktach z tymi nacjami należy wystrzegać się używania lewej ręki np. przy płaceniu w sklepie, dawaniu prezentów, podawaniu czegokolwiek drugiej osobie, a także przyjmowaniu rzeczy czy pieniędzy w sklepie. Powinno się w tych sytuacjach używać prawej ręki, ewentualnie obu dłoni.

Religia
Mieszkańcy Malezji to w przeważającej części wyznawcy Islamu (58%). Jedna piąta ludności wyznaje buddyzm i religie chińskie. Poza tym są też chrześcijanie (protestanci i katolicy), wyznawcy hinduizmu, animizmu, bahaizmu i sikhizmu (religie monoteistyczne wskazującana jedność wszystkich religii) oraz świadkowie Jehowy.

Lotniska / Wynajem samochodów
Nie ma bezpośrednich połączeń lotniczych z Polski do Malezji. Trzeba lecieć z przesiadką w jednym z miast europejskich (np. Frankfurcie, Paryżu, Rzymie). Transport lotniczy jest w Malezji bardzo dobrze rozwinięty. Funkcjonuje sześć międzynarodowych lotnisk: Kuala Lumpur International Airport – KLIA, Johor Bahru, Kota Kinabalu, Kuching, Langkawioraz Penang. Regionalny i krajowy ruch lotniczy obsługiwany jest przez 16 większych i 40 małych lotnisk. Przewozy regionalne i krajowe są wykonywane przez przewoźników lokalnych: AIRASIA, BERJAYA AIR, FIREFLY oraz MASWINGS. Pomiędzy Półwyspem Malajskim a Borneo nie ma połączeń wodnych. Musimy skorzystać z oferty lokalnych linii lotniczych.

Transport drogowy jest dobrze rozwinięty w Malezji Zachodniej, słabiej na wyspie Borneo, w Malezji Wschodniej. Istnieją wypożyczalnie samochodów. W Kuala Lumpur wypożyczenie samochodu osobowego to koszt około 150 RM dziennie (plus koszt paliwa 3.00RM/litr). Honorowane jest między­narodowe prawo jazdy. Uznawane jest również polskie prawo jazdy z załączonym tłumaczeniem na język angielski. W Malezji obowiązuje ruch lewostronny. Bardzo dużym utrudnieniem i zagrożeniem są liczni motocykliści, którzy czasami jeżdżą pod prąd.

Transport publiczny
Sieć międzymiastowych połączeń autobusowych w Malezji jest zadawalająca, a bilety relatywnie tanie. Firm przewozowych jest bardzo dużo i zazwyczaj oferują te same lub bardzo podobne ceny. Najlepiej kupować bilet w dwie strony, wtedy cena jest jeszcze niższa. Nowoczesna autostrada na zachodnim wybrzeżu Malezji sprawia, że podróżowanie po tej części kraju jest łatwe i wygodne.

Transport kolejowy funkcjonuje jedynie w Malezji kontynentalnej i obsługiwany jest przez Koleje Malezyjskie. Główna linia kolejowa biegnie po zachodniej stronie Półwyspu Malajskiego, łącząc go z Indochinami. Po wschodniej stronie półwyspu, przez dżunglę, ciągnie się alternatywny szlak. Niestety podróże koleją są drogie i czasochłonne.
 
W całym kraju funkcjonuje również transport rzeczny i przybrzeżna żegluga kabotażowa. Promy kursują regularnie na wszystkie ważniejsze wysepki (Langkawi, Penang, Pangkor). Tym samym środkiem transportu można też dostać się do Tajlandii.
 
Malezja jest krajem autostopowiczów. Stopem da się dojechać wszędzie, zawsze i o każdej porze. Można go łapać nawet przy największej autostradzie północ-południe. Transport miejski w stolicy Malezji jest dobrze rozwinięty i obejmuje metro naziemne (obsługiwane przez 5 przewoźników) i autobusy (3 różne przedsiębiorstwa).

Niestety nie ma wspólnego biletu miejskiego dla różnych przewoźników. Mimo to korzystanie z metra w Kuala Lumpur sprawia problemów, gdyż na stacjach są mapki, na których obok listy przystanków podane są też ceny biletów Minusem jest straszny brak punktualności. Autobusy komunikacji miejskiej jeżdżą zazwyczaj bez rozkładu jazdy. Trzeba stanąć na przystanku i czekać.

Taksówki / Infrastruktura
Istnieje kilka korporacji taksówkowych, w których taksówkę można zamówić telefonicznie. Najłatwiejszym jednak sposobem jest złapanie jej na ulicy. Ze względu na jedne z najniższych cen paliwana świecie, taksówki w Malezji są bardzo tanie, ale zawsze należy uzgodnić cenę z kierowcą przed rozpoczęciem kursu. Zdarzają się bowiem sytuacje, że taksówkarze celowo wydłużają trasę przejazdu.

Długość dróg kołowych wynosi 65877 tys. km, z czego 49935 km stanowią drogi o utwardzonej powierzchni, a w tym jest ponad 1200 km autostrad (przejazd autostradą jest płatny). Na zachodnim brzegu Półwyspu autostrada jest naprawdę nowoczesna. Poruszanie się po Sabah (na Borneo) nie jest tak łatwe i przyjemne jak po Półwyspie Malajskim. Są tu zaledwie 4 główne drogi, których stan często pozostawia wiele do życzenia.

Wydarzenia
W Malezji nie ma miesiąca bez jakiegoś święta. Warto zorientować się czy w czasie planowanej podróży nie przypada jedno z nich. Z jednej strony to szansa na niezwykle ciekawe doświadczenia (święta religijne i wydarzenia kulturalne są dostępne dla wszystkich, którzy chcą wziąć w nich udział i dobrze się bawić), z drugiej strony jednak wiązać się może zutrudnieniami w podróżowaniu (problemy z zakupem biletów, noclegiem).

Kalendarz świąt:

Hari Tahun Baru (Nowy Rok) – 1 I
Chiński Nowy Rok – styczeń/luty
Thaipusam – styczeń/luty
Hari Raya Aidil Fitri/ HariRaya Puasa (zakończenie Ramadanu) – marzec/kwiecień
Urodziny Proroka – marzec
Hari Buruh (Święto Pracy) – 1 V
Dzień Vesak – 27 V
Gawai Dayak (święto Dajaków) – 1-2 VI
Urodziny Króla – 5 VI
Hari Merdeka (Święto Narodowe) – 31 VIII
Festiwal Księżycowych Ciastek – wrzesień
Deepawali – październik/listopad
Hari Raya Haji - lipiec/sierpień
Boże Narodzenie – 25 XII
Trzeba też pamiętać,że każdy stan ma swoje lokalne święto państwowe, podczas którego obchodzone są urodziny sułtana.

Najpopularniejszy wśród turystów jest oczywiście Chiński Nowy Rok, w czasie którego urządzane są parady uliczne ze smokami. Popularne są także trzydniowe obchody Hari Raya Puasa . Niezwykłe, ale też przerażające, jest hinduistyczne święto Thaipusam. Wierni oddają wtedy cześć bogu Subramaniamowi, wykazując niezwykłą odporność fizyczną. Biczownicy idą z procesją do jaskiń Batu koło Kuala Lumpuru. Zupełnie inny charakter ma GawaiDayak – ŚwiętoDajaków w stanie Sarawak na Borneo. Dajakowie świętują koniec zbiorów ryżu poprzez tańce wojenne, walki kogutów, strzelanie z rurek. We wrześniu w czasie Festiwalu Księżycowych Ciastek, Chińczycy świętują pokonanie mongolskich najeźdźców w starożytnych Chinach, jedząc ciastka i zapalając kolorowe lampiony z papieru. W podobny sposób Hindusi celebrują Dipawali. To Święto Świateł upamiętniające zwycięstwo Ramy nad demonem – królem Rawaną. Wyznawcy hinduizmu zapalają tego dnia malutkie oliwne lampki przed domami.

Specjalności kulinarne
Kuchnia malezyjska stanowi połączenie wpływów malajskich, chińskich i hinduskich. Tradycyją w Malezji są hawkers' stalls (metalowe wózki, coś na kształt naszej wojskowej garkuchni, ale mniejsze). Każdy wózek jest wyspecjalizowany w jednym, góra dwóch daniach. Warunki higieniczne przy przygotowywaniu posiłków na wózkach mogą się wydać bardzo prymitywne, ale jedzenie jest bezpieczne i pyszne. Oprócz tego zjeść można w licznych restauracjach.

W knajpach hinduskich dania podawane są na liściach bananowych (stąd nazwa Banana Leaf). Serwuje się tam jedzenie z południa Indii, większość z dodatkiem curry.

W malajskich jadłodajniach koniecznie trzeba zjeść satay (kawałki kurczaka na szaszłyku w raczej ostrym sosie z orzeszków zmiennych podlewane olejem palmowym) nasi lemak (typowo malajskie śniadanie – biały ryż, jajko na twardo, małe suszone rybki, ostry sos.), laksa sarawak (zupa z krewetkami, specjalną mieszanką przypraw i mleczkiem kokosowym), pisang goreng (smażone banany w cieście).

Z potraw chińskich warto skosztować bee hoon soup (rodzaj rosołu z cienkim makaronem ryżowym bee hoon, kulkami zrobionymi z ryby lub kurczaka, a także kawałkami wieprzowiny) oraz bee boon goreng (makaron smażony z krewetkami, kawałkami kurczaka, kiełkami, sosem sojowym). Warto też spróbować Nasi Kandar (kuchnia muzułmańskich hindusów). Specjalnością jest tu ayam tandori, czyli odpowiednio marynowany, a następnie pieczony/wędzony w specjalnym piecu kurczak. Jeśli mamy ochotę na tradycyjny malajski deser – to zamówmy ais kacang (pokruszony lód, polany mlekiem kokosowym oraz syropami owocowymi, z czerwoną fasolą (sic!) lub kukurydzą oraz galaretką).

Sztućce używanew Malezji to łyżka i widelec. Łyżką wkłada się jedzenie do ust, a widelec służy do nakładania jedzenia na łyżkę. W restauracjach hinduskich i malajskich można również jeść palcami. Pamiętajmy jednak o zasadzie prawej ręki.

Styl życia
Tubylcy mieszkają w tzw. longhousach. Jedynym sposobem, aby zobaczyć prawdziwy longhouse (biurapodróży oferują wyprawy do domów specjalnie zaaranżowanych dla turystów) jest poznanie jego mieszkańca. Jeśli zostanie się zaproszonym, koniecznie trzeba kupić coś dla domowników (najlepsze prezenty to cukier, proszek do prania, kawa itp.). Podarunków trzeba przynieść tyle, ile jest mieszkańców lub rodzin. Zwykle w takim domu zamieszkuje około piętnastu rodzin.


Nie powinno nas dziwić „nocne życie” w Malezji. Malezyjczycy robią wiele rzeczy w nocy po prostu dlatego, że jest chłodniej. Wtedy otwierają się targi warzywne, na ulice wyjeżdżają hawker stalls. Procesje przy świątyniach również często odbywają się wieczorem.

Punktualność nie jest mocną stroną Malezyjczyków. Spóźniające się autobusy i powolna obsługa w sklepie mogą irytować, ale z drugiej strony to niezły trening dla wszystkich zniecierpliwionych. Czasem przecież można zwolnić i przestać się wszystkim przejmować.

Warte zobaczenia
Po prostu warto zobaczyć Malezję – dziewiczo piękną przyrodę i niesamowity tygiel narodów i religii. Większą część powierzchni kraju porasta tropikalny las równikowy. Piękno malezyjskiej przyrody możemy podziwiać aż w pięćdziesięciu parkach narodowych (niektóre miejsca wpisane są na listę Unesco). Najpopularniejszy jest Park Narodowy Taman Negara. To nie tylko jeden z największych ale i jeden z najstarszych pomników egzotycznej przyrody malajskiej – liczy ponad 130 milionów lat! Obejmuje znaczny obszar lasu równikowego i część masywu górskiego Tahan. Wycieczka do dżungli to obowiązkowy punkt każdego wyjazdu. Miłośnicy natury powinni także "zaliczyć" wizytę na farmie motyli, a także w Kuala Selangor, by zobaczyć niesamowite widowisko tworzone co wieczór przez świetliki. Warto odwiedzić plantację herbaty w Cameron Highlands.

Odwiedzając Kuala Lumpur musimy koniecznie zobaczyć Petronas Towers – dwie najwyższe bliźniacze wieże na świecie. Ich wysokość to 452 metry. Oprócz biznesowej dzielnicy Golden Triangle, wybierzmy się do zamieszkałych przez różne grupy etniczne Chinatown i Little India. Tylko w Malezji o parę ulic dalej możemy poczuć się jak byśmy przejechali kilkaset kilometrów.

Polecamy także wybrać się do Sibu, miasta, w którym obejrzymy chińską świątynię i niesamowitą wioskę stojącą na wodzie. Warto też zwiedzić Malakkę, a w niej zabytki z czasów kolonialnych.