Szwecja

Na granicy / wiza
Od 1994 roku, Szwecja po przeprowadzonym w kraju referendum jest członkiem Unii Europejskiej. Podobnie jak w przypadku innych państw należących do strefy Schengen, wjazd dla obywateli Polski odbywa się bez kontroli na granicach lądowych i morskich. Niemniej jednak należy zabrać ze sobą jeden dokument tożsamości, paszport lub dowód osobisty.

Szczepienia
Przy wjeździe na terytorium Szwecji nie są wymagane żadne specjalne szczepienia. Podobnie jak w przypadku innych państw Unii Europejskiej, obywatele polscy objęci są prawem do bezpłatnej opieki medycznej w podstawowym zakresie. Należy zabrać ze sobą z Polski Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego, wydawaną przez NFZ. Karta nie obejmuje usług prywatnych i innych dodatkowych zabiegów medycznych. Warto jest wykupić dodatkowe ubezpieczenie medyczne, zwłaszcza jeżeli planujemy uprawianie sportów o podwyższonym ryzyku.

Klimat / Kiedy jechać?
Klimat Szwecji jest dość zróżnicowany, ze względu na duże rozmiary kraju i rozciągłość równoleżnikową. Obszary północne tj. około 15 % powierzchni leży za kręgiem polarnym. Szczególnie atrakcyjne jest zjawisko dnia polarnego, kiedy to tarcza słoneczna od maja do lipca nie chowa się za linią widnokręgu. Zimą mamy zjawisko odwrotne czyli noc polarną. Na terenach północnych zimą jest naprawdę zimno. Średnia temperatura stycznia dla Kiruny kształtuje się na poziomie 16ºC poniżej zera. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że niektóre drogi na północy mogą być zamknięte, dlatego w tym okresie lepiej wybrać samolot. Dla odmiany styczniowa temperatura w Malmö wynosi w granicach 0ºC. Klimat na południu łagodzi wpływ ciepłego Prądu Zatokowego, dlatego też zimy na południu są często bezśnieżne. Najcieplejszymi miesiącami są lipiec i sierpień. W tym okresie musimy się jednak liczyć z dużym ruchem turystycznym, gdyż są to również popularne miesiące urlopowe dla Szwedów. Jeżeli planujemy wyjazd w tym okresie, lepiej wcześniej zarezerwować nocleg. Należy również przygotować się na dni deszczowe. Jeżeli chcemy uniknąć sezonowego tłoku możemy wybrać się w czerwcu lub we wrześniu. Pogoda w tym okresie jest zadowalająca, chociaż we wrześniu często zdarzają się deszcze, zwłaszcza w centralnej części kraju.
 
Waluta
Szwecja jest krajem, który nie przyjął waluty europejskiej, o czym zadecydowało referendum przeprowadzone w 2003 roku. Walutą obowiązującą jest korona szwedzka. Aktualny kurs korony z dnia 04.09.2010 wynosi - . Korona szwedzka dzieli się na 100 öre. W większości miejsc możnapłacić kartą kredytową. Bankomatów jest dużo, a banki z reguły otwarte od 10;00do 15:00 lub dłużej.

Język
Szwecja jest krajem, który nie przyjął waluty europejskiej, o czym zadecydowało referendum przeprowadzone w 2003 roku. Walutą obowiązującą jest korona szwedzka. Aktualny kurs korony z dnia 10.09.2010 wynosi - 0,42 PLN . Korona szwedzka dzieli się na 100 öre. W większości miejsc można płacić kartą kredytową. Bankomatów jest dużo, a banki z reguły otwarte od 10:00 do 15:00 lub dłużej.
 
Prąd / Zasięg telefonów komórkowych
Napięcie sieci elektrycznej jest standardowe i wynosi 220V. Do gniazdek pasują wtyczki z dwoma bolcami. Nie problemu z zasięgiem telefonów komórkowych.

Historia / Obyczaje
W pierwszym tysiącleciu p.n.e. tereny dzisiejszej Szwecji zamieszkiwały plemiona północnogermańskie Swewowie i Goci. Czasy wikingów to lata ok. 800 – 1050 n.e., kiedy to przybysze z Północy atakowali nadbrzeżne osady, plądrowali i zakładali nowe. Od ok. 830 rozpoczął się okres chrystianizacji ziem szwedzkich, który przybrał na sile od momentu przyjęcia chrztu przez króla Olafa Skötkonunga. Okres XI–XIII w. to czas wzmożonych walk o władzę. Od XII w. Szwecja zaczęła organizować wyprawy krzyżowe na tereny Finlandii, które doprowadziły do podporządkowania kraju Szwecji. W 1363 roku doszło do zawarci unii kalmarskiej, która miała na celu trwałe zjednoczenie państw skandynawskich. Dominacja Danii i sprzeczne interesy obydwu państw zaowocowały licznymi konfliktami zbrojnymi i ostatecznym wycofaniem się Szwecji z unii. W 1523 roku na tron wstąpił Gustaw Waza, który rozpoczął budowę nowoczesnego państwa. Za panowania Eryka XIV i Jana III, synów Gustawa I, Szwecja rozpoczęła ekspansję w Inflantach. W 1561 roku zaanektowała Estonię. Szwecja dążyła do opanowania basenu Bałtyku, wdając się w kolejne konflikty zbrojne z państwami. W latach 1618-48 uczestniczyła w wojnie trzydziestoletniej, w 1655 roku zaatakowała Polskę. W latach 1658–60 zdobywając Skanię wyparła Danię z Półwyspu Skandynawskiego. Po licznych zwycięstwach z Danią, z wojskami polskimi, Szwecja poniosła klęskę z Rosją w 1709 roku, w bitwie pod Połtawą. W efekcie utraciła większości XVII-wiecznych zdobyczy terytorialnych. Na skutek kolejnego konfliktu z Rosją w 1808–09 roku, Szwecja straciła Finlandię i Wyspy Alandzkie. W 1814 roku odebrała Danii Norwegię, z którą pozostała do 1905 roku złączona unią personalną. W czasie I i II wojny światowej Szwecja pozostała neutralna, chroniąc się tym samym od zniszczeń wojennych oraz wzmacniając swoją gospodarkę. Od 1995 roku jest członkiem UE.

Mentalność / Tradycja
Z tradycji protestanckich wywodzą się takie cechy jak pracowitość i solidność. szwedzi postrzegani są jako osoby kierujące się w życiu zdrowym rozsądkiem, myślące racjonalnie i praktycznie. Z reguły skryci i zamknięci w sobie. Raczej należy unikać niezapowiedzianych wizyt w domu, lepiej wcześniej zadzwonić i umówić się. Cenią sobie szczerość i uczciwość w stosunkach międzyludzkich.

Religia
Według statystyk około 85% społeczeństwa w Szwecji należy do Kościoła ewangelicko-luterańskiego. Jednak jedynie kilka procent uczestniczy regularnie w praktykach religijnych. Do Kościoła wstępuje się z chwilą narodzin. Muzułmanie stanowią grupę liczącą około 250 tys. wyznawców, katolicy ok.150 tys. wiernych, a Cerkiew prawosławna skupia około 100 tys.

Lotniska / Wynajem samochodów
Jeżeli chodzi o transport lotniczy, to Szwecja jest bardzo dobrze skomunikowana. W kraju jest ponad 40 lotnisk. Główny port lotniczy okolic Sztokholmu leży w miejscowości Arlanda, oddalonej od stolicy o 40 km. Można się tam dostać z centrum szybką koleją Arlanda Express lub autobusem Flygbussarna. Autobus jedzie dłużej niż kolej, ale jest sporo tańszy. Tanie linie lotnicze korzystają z lotniska Skavsta, położonego w odległości około 120 km na południe od Sztokholmu. Z lotniska do stolicy można dojechać autobusem. Lotnisko w Brommie, leżące ok. 9 km od centrum obsługuje głównie loty krajowe i przeloty biznesowe.
Dużym lotniskiem jest Göteborg Landvetter, położone 25 km od centrum miasta. Obsługuje zarówno loty krajowe, międzynarodowe, jak i międzykontynentalne.
Samochód można wynająć na lotniskach i w większych miejscowościach. Lepsze ceny można uzyskać dokonując rezerwacji przez internet. Trzeba mieć ukończone 21 lat. Można poruszać się na podstawie polskiego prawa jazdy. Na terenie zabudowanym obowiązuje ograniczenie prędkości do 50 km/h, a poza nim do 70 km/h. Na autostradzie można poruszać się z prędkością 110 km/h. Zapinanie pasów bezpieczeństwa jest obowiązkowe dla wszystkich osób podróżujących w samochodzie. Rozmawianie przez telefon komórkowy w trakcie jazdy jest zabronione. Jazda z zapalonymi światłami jest obowiązkowa przez cały rok.

Transport publiczny
Sieć połączeń kolejowych w Szwecji jest dobrze rozbudowana. Dworzec główny w Sztokholmie znajduje się w centrum miasta. Pociągi są komfortowe i punktualne, niestety jednak dość drogie. Z dokładnym rozkładem i cenami można zapoznać się na stronie internetowej kolei państwowych - Statens Järnvägars (SJ). Jeżeli planujemy dużo podróżować koleją, warto zakupić np. bilet InterRail, umożliwiający przejazdy w ciągu określonej liczby dni w wybranym przedziale czasowym. Do przejazdów po całej Skandynawii upoważnia Eurail Scandinavia Rail Pass. Przykładowy koszt biletu na 10 dni do wykorzystania w ciągu dwóch miesięcy to 367 euro za osobę. Na terenie Szwecji dostępny jest również Sweden FlexiPass. Najdroższe są połączenia najszybsze.
Bardzo dobrze rozbudowana jest również sieć połączeń autobusowych. Funkcjonuje wielu różnych przewoźników, obsługujących trasy dalekobieżne, jak i lokalne.

Taksówki / Infrastruktura
Drogi w Szwecji na większości odcinków są szerokie i bardzo dobrej jakości. Wszystkie drogi i autostrady są bezpłatne. Zagrożenia dla ruchu może powodować dzika zwierzyna leśna, w związku z tym należy zachować szczególną ostrożność. Stacji benzynowych jest dużo i z reguły są czynne w godz. 7-21. Całodobowy serwis oferują te zlokalizowane sąsiedztwie autostrad i w dużych miastach.
Taksówki w Szwecji są bardzo drogie. Kursują z reguły w obrębie miast i lotnisk. Dla przykładu za kurs na lotnisko Arlanda trzeba zapłacić od 400-500 koron. Opłata wstępna wynosi od 35-40 koron. Stawki uzależnione są od korporacji i pory dnia.

Wydarzenia
Dniami wolnymi od pracy są: 1 stycznia - Nowy Rok, 6 stycznia - Trzech Króli, Wielki Piątek i Poniedziałek Wielkanocny, 1 maja - Święto Pracy, Wniebowstąpienie - 40 dzień po Wielkanocy, Zielone Świątki - 7 niedziela po Wielkanocy, Wigilia i Dzień Świętojański - piątek i sobota między 19 i 26 czerwca, Wszystkich Świętych - obchodzi się w sobotę następującą po 1 listopada, 24 grudnia - Wigilia, 25–26 grudnia - Boże Narodzenie, 31 grudnia - sylwester. W marcu odbywa się tradycyjnie rozgrywany od 1922 roku Bieg Wazy czyli 90-kilometrowy bieg narciarski. Z 30 kwietnia na 1 maja obchodzona jest Noc Walpurgii, czyli noc złych duchów, kojarzona również z sabatem czarownic. W całej Skandynawii pali się tej nocy ogniska. W maju w Sztokholmie rozgrywany jest Maraton Sztokholmski. W sierpniu na Gotlandii zwanej Wyspą Wikingów odbywa się Tydzień Średniowiecza oraz Festiwal w Malmö. Sierpień to również Święto Rakowe. Raki należą w Szwecji do przysmaków. W październiku odbywa się Umeå International Jazz Festiwal. 13 grudnia jest Dniem św. Łucji – święto światła z procesjami ku czci patronki.

Specjalności kulinarne
Kuchnia szwedzka nie należy raczej do wyszukanych. Potrawy są z reguły proste i łatwe w przyrządzeniu. Jednym z podstawowych składników na szwedzkim stole są oczywiście ryby. Króluje śledź, przyrządzany na różnorodne sposoby, marynowany, w postaci sałatek, czy z różnego rodzaju zalewami. Popularna jest również makrela, zwłaszcza wędzona oraz pieczony szczupak i dorsz. Łososia podaje się często na zimno, marynowanego z dodatkiem koperku. Z zup przyrządza się oczywiście rybną, na wywarze z białego wina, również piwną i fasolową. Do najbardziej popularnych szwedzkich potraw zaliczyć należy Janssonsfrestelse - zapiekanka z ziemniaków, cebuli i sardeli ze śmietaną oraz mięsne kulki zwane Köttbullar. Ze Szwecji wywodzi się również zwyczaj posilania się przekąskami na stojąco czyli stół z kanapkami - smörgåsbord. Tradycyjnym deserem szwedzkim jest suflet jabłkowy czy agrestowy albo wieniec drożdżowy. W tłusty czwartek jada się zaś semlę czyli bułkę pszenną, wypełnioną masą marcepanową i bitą śmietaną. Do szwedzkich specjalności należy również ostkaka czyli rodzaj puddingu z serem jedzonym na gorąco. Szwedzi spożywają dużo nabiału w postaci jogurtów, kefirów i serów.

Styl życia
Szwecja należy do najbogatszych państw świata, gdzie standard życia jest bardzo wysoki. W Szwecji stworzona model państwa opiekuńczego.

Warte zobaczenia
Z pewnością należy udać do Sztokholmu, gdzie warto zobaczyć Stare Miasto (Gamla Stan); zamek królewski (Kungliga Slottet) z XVII-XVIII wieku, królewską zbrojownię i skarbiec, katedrę (Storkyrkan) z XIII w., (w której odbywają się ceremonie koronacji królów). Na wyspie Kungsholmen znajduje ratusz, gdzie w Złotej Sali odbywają się corocznie bankiety na cześć laureatów Nagrody Nobla. W Sztokholmie znajduje się również najstarszy na świecie skansen, który obejmuje około 150 obiektów z terenu całej Szwecji oraz Muzeum Okrętu „Vasa”. Na przedmieściach stolicy znajduje się rezydencja królewska Drottningholm slott, wpisana na Listę UNESCO, nazywana sztokholmskim Wersalem. Warta uwagi jest również wyspa Björkö nad jeziorem Mälaren, gdzie znajduje się jedno z głównych osiedli wikińskich Skandynawii. Można również udać się do Twierdzy Vaxholm i koniecznie do zamku Gripsholm. Na Liście UNESCO znajduje się również Falun z kopalnią miedzi Stora Stöten. W Vimmerby, mieście rodzinnym Astrid Lindgren można udać się do wioski tematycznej poświęconej pisarce. Warto zobaczyć uniwersytecką Uppsalę z imponującą katedrą i znajdujące się na jej terenie kamienie runiczne oraz zamek kalmarski w Kalmar.